maandag 19 juli 2010

VROM-raad goed op weg maar slaat de plank toch mis

Bob MaasIk verheug me altijd bij de gedachte dat de visie van Vereniging Eigen Huis van invloed is op de mening en standpunten van anderen. Het is dan helemaal leuk als blijkt dat dat deskundige personen en organisaties zijn die in hun officiële uitingen onze kant op bewegen en dus onze standpunten of visie – geheel of gedeeltelijk - overnemen. Het toppunt is als het een hooggeleerde persoon betreft of een hoog adviesorgaan van de overheid. Ik heb het meerdere malen zien gebeuren. Als je eigen standpunt goed doordacht en waterdicht is, is dat eigenlijk ook niet zo heel vreemd. Er gaat echter meestal wel enige tijd overheen voordat een goed idee heeft postgevat. Een nieuwe visie of opvatting heeft tijd nodig om te wortelen en in de geesten te rijpen.

Annuïtair afbouwen
Deze keer valt mij op dat de VROM-raad een opmerkelijke ‘move’ maakt. Dit adviescollege bedient de regering en het parlement gevraagd en ongevraagd van adviezen, o.a. op het gebied van wonen.
• In oktober 2007 pleitte de raad nog voor een stapsgewijze ‘afbouw‘ van de hypotheekrenteaftrek. Met afbouw werd bedoeld dat de renteaftrek in zijn geheel moest worden afgeschaft. Het advies van de raad oktober 2007
• In februari van dit jaar (!) was het advies nog een stapsgewijze ‘aanpassing’ van de hypotheekrenteaftrek. Met aanpassing werd bedoeld dat de renteaftrek moest worden beperkt. De raad vond het op dat moment “te gemakkelijk om de crisis als motief te gebruiken om ingrijpende hervormingen op de woningmarkt uit of af te stellen.” Het advies van de raad februari 2010
• En zojuist, nog geen 5 maanden na het laatste advies, heeft de VROM-raad tezamen met enkele andere adviesraden geadviseerd om de hypotheekrenteaftrek - in verband met de schadelijke gevolgen voor de woningmarkt - maar niet ingrijpend te wijzigen en het recht op renteaftrek ‘alleen maar’ annuïtair af te bouwen. De annuïtaire afbouw houdt in dat iedere nieuwe hypotheek met 100% hypotheekrenteaftrek start en dat daarna ieder jaar de renteaftrek een stukje lager wordt. Je netto hypotheeklast stijgt daardoor van jaar op jaar (tenzij de belastingtarieven of het inkomen weer omhoog gaan, maar dat is een ander verhaal). Het laatste advies van de VROM-raad e.a.

Voortschrijdend inzicht
Tja, wat moet je daar van vinden? Voortschrijdend inzicht moet je maar denken, waarbij ik deze ontwikkeling niet helemaal los kan denken van het ontwikkelend inzicht dat ook bij een aantal hooggeleerde personen in het vakgebied is te bespeuren. De leidsels van de stokpaardjes worden noodgedwongen een beetje gevierd en dat is goed. Feit is wel dat hiermee de visie van Vereniging Eigen Huis dicht wordt genaderd. Die zegt ook ‘nu beslist niet morrelen aan de hypotheekrenteaftrek’ en noemt ook de annuïtaire afbouw als misschien wel de minst schadelijke variant om de hypotheekrenteaftrek te beperken. Maar de vereniging heeft daarbij aangegeven dat daar nog nader onderzoek naar moet worden verricht en dat deze optie alleen bespreekbaar is in het kader van een allesomvattend plan voor de woningmarkt. Lees ons visie-document ‘Woningmarkt in beweging’ met 3-puntenplan
De VROM-raad vindt de annuïtaire afbouw op voorhand een niet-ingrijpende wijziging van de hypotheekrenteaftrek die zij op korte termijn haalbaar acht. De raad heeft óf de gevolgen van deze aftrekbeperking niet goed ingeschat of wil misschien - koste wat het kost - toch vasthouden aan het stokpaardje.

Niet-ingrijpende maatregel?
Want wat betekent dat dan als de renteaftrek annuïtair wordt afgebouwd? Behalve een jaarlijks oplopend verlies aan renteaftrek - wat per saldo dus een stijgende netto hypotheeklast oplevert - betekent dit tevens het einde van de voordelige, veilige en daarom zo populaire (bank)spaarhypotheek, van het voordeel van de fiscaal vrijgestelde kapitaalspaarverzekering- of bankrekening waarmee voordelig gespaard kan worden voor de aflossing van de hypotheek tegen dezelfde rente als de hypotheekrente (wat in feite het grootste verlies is) en een stuk inflatievoordeel dat je hebt over een onafgeloste schuld. Het komt er in het kort op neer dat we 25 jaar teruggaan in de tijd gaan en weer met zijn allen een annuïteitenhypotheek afsluiten. Waarmee iedereen uiteindelijk gewoon een stuk duurder uit is. Wat zonder enige twijfel effect zal hebben op de woningmarkt, de huizenprijzen en op de bestedingen van huishoudens. Nog afgezien van het psychologische effect van een dergelijke maatregel dat al bij een eventuele bespreking in de Tweede Kamer zijn schaduw vooruit zal werpen. Een niet-ingrijpende maatregel? Volgens mij niet. Misschien het minst schadelijk, maar desondanks een ingrijpende beperking van de renteaftrek die de markt op dit moment helemaal niet kan hebben. En dat maakt het advies van adviesraden intern contradictief, want enerzijds wordt afgeraden om een ingrijpende wijziging door te voeren en anderzijds wordt zo’n wijziging juist voorgesteld. Dat valt niet met elkaar te rijmen.

Alternatief
Volgens Vereniging Eigen Huis is dit het slechts denkbare moment om een beperking van de hypotheekrenteaftrek door te voeren. Zelfs de discussie daarover is al bijzonder schadelijk voor de markt. Als de overheid dan toch met snel wil sturen op kostenreductie en risicobeperking, heeft de vereniging daarvoor een eenvoudiger en veel minder ingrijpend alternatief voorgesteld. Wees bij het verstrekken van hypotheken wat terughoudender met de populaire ‘combinatiehypotheek’ waarbij de hypotheekschuld vaak voor een groot deel aflossingsvrij blijft. Wees daar wat strenger in, vooral als het gaat om hoog gefinancierde personen die daardoor in feite ook een hoger risico lopen. Daar hoef je niet de renteaftrek voor te veranderen, maar kun je gewoon regelen via de verstrekkingsnormen die geldverstrekkers hanteren bij het afsluiten van een hypotheek.
Als vereniging pleiten wij voor maatregelen op de woningmarkt die vertrouwen wekken en zekerheid geven. Dat betekent dat zeker nu niet de hypotheekrenteaftrek moet worden beperkt. De VROM-raad stelt veel goed dingen voor, maar moet nog een laatste ‘move’ maken om volledige aansluiting te krijgen. Misschien dat met de huidige temperaturen de rijpingstijd wat korter zal zijn.

2 opmerkingen:

  1. Wanneer is het dan wel een goed moment om de HRA te beperken? Toen het goed ging met de economie was het H-woord door partijen als NVM, VVD en VEH namelijk ook al verboden.
    Omdat de Nederlandse hypotheekschuld alleen maar groter wordt, kost de overheid de HRA steeds en steeds meer. En hiermee dus ook de belastingbetaler.
    Stel dat over 5 jaar de economie weer beter gaat, is het dan wel een goed moment om het aan te pakken? Omdat een eigen huis het grootste deel van een vermogen is van de gemiddelde nederlander, zal een beperking tegen die tijd ook wellicht zorgen voor een nieuwe recessie. Is dat dan een goed moment? Vrijwel alle economen en fiscalisten zijn het er over eens dat de HRA beperkt moet worden. Het ontbreekt de overheid echter al jaren aan daadkracht om met dit onderwerp aan de slag te gaan. Echt jammer dat er nog steeds zo conservatief met de onderwerp wordt omgegaan. Het zal nog langer duren voordat de markt weer gezond is.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Beste mensen,
    is het niet altij dheel makkelijk achteraf 'de koe in de kont te kijken'? Waarom komt VEH nu met die reactie? Als ze van die slimme mensen hebben, waarom komen ze er dan niet véél eerder mee? En wat van de omgekeerde concurrentie: geldverstrekkers die vroeger 0,5% 0,6% 0,75% 0,9% als afsluitprovisie hadden... die zijn allemaal keurig naar 1% gegaan. Reactie VEH: bent u lid. Ik: nee, maar het is toch een zaak van algemeen belang? Ja, daar deden ze dus in het geval van niet-leden dus niks mee.
    Ik wil ook wel zo'n adviesfunctie waarbij je achteraf op resultaten mag schieten!
    W. IJsneus

    BeantwoordenVerwijderen