vrijdag 29 oktober 2010

Nationaal Woonakkoord: blij en niet blij

Na de val van het vierde kabinet-Balkenende hebben wij als Vereniging Eigen Huis onze visie op papier gezet over wat er moet gebeuren op de Nederlandse woningmarkt. Dit visiedocument 'Woningmarkt in Beweging' hebben we eind maart, in de aanloop naar de verkiezingen, aangeboden aan demissionair minister Eimert van Middelkoop. In ons visiedocument hebben we aangegeven dat het fundamenteel oplossen van de problemen op de woningmarkt een zaak van lange adem is. Het vergt een integraal plan van aanpak dat vervolgens jarenlang wordt volgehouden. Dat kan alleen maar slagen als er een breed draagvlak voor is in de samenleving. Binnen en buiten de politiek.

Stichting van het Wonen
Wij hebben maatschappelijke partijen op de woningmarkt - en dus ook onszelf - aangesproken op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid om samen aan zo'n omvattende en fundamentele aanpak handen en voeten te geven. Daarom opperden we de gedachte, naar het voorbeeld van de Stichting van de Arbeid, een Stichting van het Wonen op te richten. Maatschappelijke partijen en de overheid geven in zo'n Stichting richting én uitvoering aan een fundamentele hervorming van de woningmarkt.

Nationaal Woonakkoord
Het zal u daarom niet verbazen dat Vereniging Eigen Huis met interesse heeft kennisgenomen van het initiatief van PvdA-kamerlid Jacques Monasch om te komen tot een Nationaal Woonakkoord. Wij hebben begrepen dat onze kerverse minister-president Mark Rutte daar in het debat over de regeringsverklaring aanvankelijk positief op reageerde, maar later in het debat toch weer gas terugnam op dit onderwerp. Naar verluidt is daarna een motie door de Tweede Kamer verworpen waarin het kabinet gevraagd wordt om voor 1 januari een eerste aanzet te geven tot de vorming van een integraal plan. Einde oefening dus op dit punt voor de woningmarkt.

Integraal
Vereniging Eigen Huis vindt het positief dat op de woningmarkt enige bewegingen worden gemaakt door het nieuwe kabinet, maar vindt het jammer dat nog niet voor de integraliteit wordt gekozen. We blijven hoop houden, want de deuren van het kabinet lijken nog op een kier te staan. Misschien is het nog te vroeg in het kabinetsseizoen om belangrijke koersaanpassingen te verwachten.

dinsdag 26 oktober 2010

Vrije uitloop

Bob MaasBij ons thuis eten we uitsluitend Calvé-mayonaise. Niet alleen om de smaak, maar ook omdat de pot het predicaat ‘vrije uitloopkippen’ vermeldt. De eieren die Calvé voor zijn mayonaise gebruikt, zijn afkomstig van vrolijke kippen die, als ze daar zin in hebben, naar buiten kunnen hobbelen om in het malse gras rond te stappen.
We willen geen legbatterijkippen, want dat is eigenlijk crimineel. We willen ook geen scharrelkippen, want die mogen niet naar buiten, maar we willen wel vrije uitloopkippen. Niet voor niks dat actieclub Wakker Dier het legbatterijeitje uit de winkelschappen heeft verjaagd en dat ze het scharreleitje nu willen omdopen tot ‘schuureitje’. Want scharrelen doet teveel aan buiten denken, terwijl er alleen binnen in de kippenschuur gescharreld mag worden. Daar worden die kippen niet echt vrolijk van.

Wakker Mens
Hadden we ook maar een actieclub Wakker Mens. Een instantie die opkomt voor mensen die – vaak hoog opgestapeld – moeten wonen in veel te kleine hokjes. U kent de uitdrukking wel: kippenhokken. Je zou ze legbatterijmensen kunnen noemen, ware het niet dat er niet veel ruimte is voor het nageslacht. Enkele jaren geleden dacht men nog dat deze mensen het ook wel konden stellen zonder balkons of andere buitenruimte. Door alle protesten tegen de betreffende wijziging in het Bouwbesluit, hebben ze dat toen vrij snel weer teruggedraaid.

Vlucht uit de stad
Eigenlijk is een actieclub om voor de rechten van deze mensen op te komen niet nodig. Want het probleem lost zich vanzelf op. In tegenstelling tot legbatterijkippen kunnen mensen namelijk weggaan als het hun niet bevalt. Sommige groepen verlaten daarom de stad, helaas met achterlating van degenen die zich dat financieel niet kunnen veroorloven en degenen die er bewust voor kiezen om hooggeconcentreerd te wonen, zoals studenten. De samenstelling van de stedelijke bevolking wordt eenzijdiger en omdat vooral gezinnen en welgestelden wegtrekken, is er verlies aan koopkracht.

Scharrelmensen
Deskundigen vinden dat geen wenselijke ontwikkeling en komen nu met een nieuwe oplossing. Al die loslopende mensen in de vrije natuur vinden ze maar niks. Huizen in de stad moeten daarom zodanig gebouwd worden dat mensen het beter naar hun zin hebben, maar dan nog wel steeds gestapeld. Wonen in de compacte stad heet dat. Je kunt dat vergelijken met het verschil tussen legbatterijkippen en scharrelkippen. Ze krijgen wat meer bewegingsruimte – waarschijnlijk door de huizen nog wat hoger te stapelen – maar lekker vanuit je huis het malse gras in lopen, dat kan nog steeds niet. Scharrelmensen dus, die hoofdzakelijk binnenshuis verblijven.

Vrije uitloop woningen
Het principe waarbij deskundigen bepalen wat goed voor de mens is, blijkt vaak niet werken. Na veel schade en schande komt men er dan achter dat de mens, de consument, toch meer het uitgangspunt moet zijn. Het vroegste voorbeeld in de woningbouw is de ooit zo geroemde Bijlmermeer waar de mens volledig buiten beeld bleef en waar men nu nog steeds bezig is om dat weer recht te breien. Stedebouwkundigen, architecten en andere deskundigen in de volkshuisvesting zouden daar meer aandacht voor moeten hebben. Het predicaat ‘vrije uitloop’ voor woningen, is misschien niet eens zo’n gek idee. Ik denk dat ook het product ‘mens’ daar op den duur beter van wordt.

maandag 25 oktober 2010

Doet u al aan ‘Local Warming’?

Afgelopen week hadden mijn kinderen herfstvakantie. Ik ben veel met ze buiten geweest en dan merk je toch dat de herfst echt begonnen is. Met onze winterjassen aan hebben wij de koude wind en regen getrotseerd. Heerlijk is het om buiten te zijn, maar tevens oh zo fijn om vervolgens weer naar huis te gaan.


Woning isoleren
Ik woon in een woning uit bouwjaar 2000. De nodige isolatie zorgt er voor dat wij er in de herfst en winter heerlijk bij zitten. Ja, bij mij thuis doen we aan ‘Local Warming’. We zitten er binnen heerlijk comfortabel bij, ongeacht het weer buiten. Ik ken genoeg woningen waar dat heel anders is. Met name de woningen van voor 1975. Deze zijn dikwijls mooi karakteristiek, maar tochten en lekken er op los. Bewoners van zo’n woning zouden eens na moeten denken over de mogelijkheid van ‘Local Warming’ door hun woning te isoleren. Het kan namelijk zoveel aangenamer zijn . Daarnaast spaart het ook gewoon geld. En zolang de samenleving nog niet grotendeels draait op duurzame energiebronnen is al dat energieverbruik ook nog eens slecht voor ons milieu.

Binnendeuren sluiten
Nu de verwarming weer aan gaat, moet iedereen bij mij thuis er wel weer aan wennen om binnendeuren te sluiten. Met name de woonkamer en de badkamer worden verwarmd. Het is toch zonde als deze warmte meteen weglekt naar de onverwarmde hal door een openstaande deur. ‘Deur dicht’ hoor je mij dan ook regelmatig in huis roepen. In theorie heel simpel, maar doe het ook maar eens.

Spaarlampen gebruiken
Het wordt niet alleen weer kouder, maar ook weer vroeger donker. Het komend weekend gaat de klok een uur terug. De verlichting gaat dus eerder aan. Dat heeft vind ik iets gezelligs. Bij mij thuis wordt er volop aan de keukentafel geleefd. Daar zorgt een lamp met 5 ouderwetse peertjes voor de nodige verlichting en sfeer. De komende tijd brandt deze lamp weer behoorlijk wat uren. Het wordt vind ik tijd dat ik deze ‘peren’ eens vervang door spaarlampen. Waren tot voor kort de spaarlampen nog behoorlijk klinisch, tegenwoordig zijn de spaarlampen al dusdanig ontwikkeld dat ook hiermee sfeer in huis komt. Ook weer een simpel iets dus, maar je moet het wel even doen.

Verspillen van energie is zonde
Ik raad iedereen aan om ook aan Local Warming te doen. Je gunt het toch iedereen om comfortabel in zijn woning te wonen. Isoleren is daarvoor het belangrijkste ingrediënt. Maar ook als dat reeds gebeurd is, is het van belang om slim om te gaan met energie. Naast het isoleren van de woning als grote verbetering, zijn er ook nog heel veel kleine simpele zaken te verbeteren. Verspillen van energie is zonde als het op een comfortabele manier ook anders kan.

dinsdag 19 oktober 2010

Eigen huis en pensioen

Misschien hebt u gehoord van het boek 'Een werkweek van 4 uur' van Timothy Ferriss. Misschien hebt u het zelfs gelezen. En misschien maakt u nog steeds lange dagen. Voor de oud-collega, tevens econoom, die ik vandaag sprak geldt dat in elk geval niet. Ooit werkte hij bij een heel groot adviesbureau. Lange dagen. Hij wilde voor zichzelf beginnen en had uitgerekend dat hij als zelfstandige zonder personeel (zzp'er) evenveel zou kunnen verdienen. Zelfs als hij de helft van zijn toenmalige tarief in rekening zou brengen en als hij de helft van de declarabele uren zou maken. Achteraf bleek dat hij zijn voormalige tarief ook als zzp'er in rekening kon brengen. En nu haalt hij zijn inkomen uit gemiddeld één werkdag per week. Redelijk geniaal, vind ik. Ook erg handig als je, zoals hij, drie kleine kinderen hebt.

Zzp vrijheid lonkt
Steeds meer mensen worden aangetrokken door een bestaan als zzp'er. Niet iedereen is daarin natuurlijk zo succesvol als mijn oud-collega. Maar de vrijheid lonkt. Weg met de bemoeierige baas, de lange vergaderingen en de overbodige procedures die zoveel organisaties kenmerken. Daarover zou u overigens eens het boek "De laatste manager" van Ben Kuiken kunnen lezen. Een aanrader.

Pensioen in natura
Probleem is vaak wel dat voor zzp'ers andere sociale zekerheidsarrangementen gelden. Oftewel: zij zijn vaak niet verzekerd tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid (te duur) en bouwen niet automatisch pensioen op (idem). Gelukkig hebben sommigen een eigen woning. Mits zij hun hypotheek tijdens hun werkzame leven afbetalen, hebben zij in de vorm van hun eigen woning een soort pensioen in natura. Immers, zij genieten dan later elke maand van het feit dat zij 'gratis' in hun eigen huis mogen wonen. Als er voldoende overwaarde is opgebouwd, zijn er bovendien constructies om ook daarvan een deel 'op te eten'.

Eigen Huis als pensioenvoorziening
De verwachting van Vereniging Eigen Huis is dat het eigen huis als pensioenvoorziening in de toekomst steeds belangrijker wordt voor veel mensen. Niet alleen omdat er steeds meer zzp'ers komen, maar ook omdat veel mensen - door de vergrijzing en de kredietcrisis - niet meer kunnen rekenen op het pensioen waarop zij ooit dachten te kunnen rekenen. Voor Vereniging Eigen Huis staat dit thema daarom hoog op de agenda en u zult ons er zeker over horen. Ondertussen ben ik zeer geïnteresseerd in uw opvattingen hierover!

donderdag 14 oktober 2010

Goed nieuws

Het 10e Nationaal Symposium Woningcorporaties, afgelopen woensdag in Rotterdam, werd geopend door directeur-generaal Mark Frequin van Wonen, Wijken en Integratie (WWI). Zijn toespraak bleek goed nieuws te bevatten.

Toespraak
Om te beginnen kondigde hij aan dat zijn directoraat-generaal lock, stock & barrel verhuist naar het ministerie van Binnenlandse Zaken. Dit betekent, zo schat ik in, dat de energie die ambtenaren zullen moeten steken in allerlei reorganisatieperikelen in elk geval zo minimaal mogelijk zal zijn. Heel goed, want we betalen liever geen belasting voor ambtenaren die het vooral druk hebben met zichzelf en elkaar.

Geen fundamentele aanpak in regeerakkoord
Maar nu zult u misschien denken: wat hebben al die ambtenaren eigenlijk te doen als er in het regeerakkoord geen spoor te bekennen is van een fundamentele aanpak van de problemen woningmarkt? Dat was het tweede goede nieuws uit de mond van Frequin. Sprekend over het regeerakkoord, verklaarde hij namelijk van de school te zijn die juist veel kansen ziet in zaken die er NIET in staan.

Problemen woningmarkt onaangeroerd
Vereniging Eigen Huis heeft eerder haar teleurstelling uitgesproken over het feit dat de structurele problemen op de woningmarkt (een aanbod dat nauwelijks reageert op de vraag, het gebrek aan doorstroming, het feit dat mensen in Nederland niet kunnen wonen hoe en waar zij dat graag willen) volstrekt onaangeroerd zijn gebleven in het regeerakkoord. Maar Frequin beluisterend, hoeft dat dus helemaal geen probleem te zijn. Dat biedt JUIST kansen.

Mengen in het debat
Ik maakte op het symposium deel uit van wat was bestempeld als de Golden Circle. Samen met onder anderen directeur Ronald Paping van de Woonbond en voorzitter Mark Calon van Aedes zat ik daarom op een gouden stoel vlak voor het podium. Nadeel was een stijve nek van het omhoog kijken. Maar voordeel was dat wij ons volop konden mengen in het debat. Zo werd snel duidelijk dat wij drieën - Woonbond, Aedes en Vereniging Eigen Huis - heel graag bereid zijn om snel met Mark Frequin te gaan praten over alles wat er niet in het regeerakkoord staat. Waarvan wij dachten dat het er wel in had moeten staan. Maar waarvan we nu dus weten dat dat helemaal geen probleem hoeft te zijn. Kortom: de integrale aanpak van de structurele problemen op de woningmarkt.

Breed maatschappelijk draagvlak nodig
Het derde goede nieuws was dat Frequin aangaf graag het initiatief te willen nemen voor zo'n gesprek. Hopelijk voorkomt dit dat er wéér een kabinetsperiode voorbij gaat zonder dat de structurele problemen op de woningmarkt serieus worden geadresseerd en een fundamentele aanpak - die natuurlijk decennia in beslag zal nemen - wordt voorbereid. Zo'n aanpak vergt een breed maatschappelijk draagvlak. En daarom gaan wij, samen met onder anderen de Woonbond en Aedes, het gesprek met Frequin hierover graag snel aan.

dinsdag 12 oktober 2010

De krimp waart rond

Een wethouder uit Heerlen kan heel aanschouwelijk vertellen wat krimp eigenlijk is. Haar vader kwam uit een gezin van 11 kinderen, haar moeder uit een gezin van 15 kinderen. Samen kregen zij 6 kinderen, onder wie deze wethouder. Zij heeft 3 kinderen en tot nu toe nog slechts 1 kleinkind.

Ik kan er ook wat van. Mijn Limburgse grootmoeder had 6 kinderen, van wie er twee priester werden, en bij haar overlijden 28 kleinkinderen. Mijn moeder kreeg op haar beurt weer 6 kinderen, die haar gezamenlijk slechts 6 kleinkinderen gaven. Ikzelf heb helemaal geen kinderen.

De reproductie door vrouwen uit Zuid- en Midden-Limburg laat heel scherp zien wat krimp eigenlijk is. Het gevolg van krimp is behoorlijk desastreus. Denk maar eens aan de woningmarkt: teveel huizen voor te weinig mensen. Met als gevolg: waardedaling van woningen. En gemeentelijke voorzieningen die door te weinig mensen opgebracht moeten worden.

In enkele delen van ons land worstelt men daar nu al ontzettend mee. Hier en daar kiest men de vlucht vooruit. Dus gaat het voorzieningenniveau omhoog: een nog ruimere parkeerplaats rond het winkelcentrum, een extra verdieping en zaal op de schouwburg, een nieuwe brede school in het eigen dorp, extra kavels voor particuliere woningbouw enzovoort. Wethouders en beleidsmedewerkers doen er - vaak in samenwerking met corporaties - alles aan om hun dorp of stad nog grootser te maken. De vraag die ik aan u zou willen voorleggen: moet het niet kleiner? Is het niet verstandig delen van dorp of stad te slopen?

De vraag stellen is hem in feite al beantwoorden. Dus een park op de plaats van een winkelcentrum, het aantal woningen verminderen in evenredigheid met de afbouw van de bevolking, een gemeenschapshuis minder. De voorzieningen die er zijn pico bello maken, maar wel beperkter. Luidt de vraag: wie moet dat betalen?

Krimp als gevolge van terugvallende geboortecijfers en binnen pakweg 20 jaar oplopende sterftecijfers – men spreekt zelfs al van een sterfteoverschot - zal het land treffen. Welke visie levert dit toekomstscenario op voor de ruimtelijke ordening en de woningmarkt in ons land? Waar moeten de huidige politiek en de beleidsmakers op inzetten? Tenslotte kan een individu zo goed en kwaad als het gaat zijn eigen toekomst maken, maar politiek en overheid zijn verantwoordelijk voor het beleid dat over generaties heen loopt. Welk scenario voor de woningmarkt moeten zij gaan uitwerken? Dit zijn issues waarop we als Vereniging Eigen Huis – en niet alleen wij – hard over nadenken.

Wij zijn een vereniging met meer dan 680.000 leden. Graag geef ik deze vraag daarom ook aan u door. Wat is uw standpunt, hoe moet de huidige generatie van machthebbers met krimp voor ogen met de woningmarkt omgaan? Ikzelf hoor – misschien een geruststellende gedachte – bij het sterfteoverschot tegen de tijd dat krimp alom doorbreekt.

maandag 11 oktober 2010

De realiteit van een realistische makelaar

Bob MaasMakelaars waarschuwen dat de vraagprijs van uw woning vooral realistisch moet zijn als u uw huis binnen redelijke tijd wilt verkopen. Dat klinkt als een goed advies in de oren. Zeker in de huidige tijd waarin het met de woningverkopen niet erg wil vlotten. De NVM onderbouwde dit vorige week nog met een toelichting op het verschil tussen de oorspronkelijke vraagprijs en de uiteindelijke verkoopprijs. Dat verschil loopt op naarmate de woning langer te koop staat. Als het huis binnen een maand of drie wordt verkocht dan gaat er ‘slechts’ 4,7% van de vraagprijs af (gemiddeld) en als het huis meer dan twee jaar te koop staat, is dat meer dan 18,1%, aldus de NVM.

Hoge vraagprijs om te lijmen
Logisch verhaal tot zover. U zult misschien denken dat die mensen die zoveel van hun vraagprijs af hebben moeten doen, niet goed naar hun makelaar hebben geluisterd en dus niet realistisch zijn geweest. Ze zijn voor de hoofdprijs gegaan en dat is dus niet gelukt, wordt er dan vaak smalend gezegd. Daar moet ik altijd een beetje om lachen. Niet uit leedvermaak, maar omdat het vaak de makelaars zelf zijn – althans zeker tot enige tijd geleden – die een hoge vraagprijs hanteren om daarmee potentiële klanten binnen te halen. Realistisch of niet. U zult – zeker onder goede marktomstandigheden – ook eerder de neiging hebben om de makelaar te kiezen die tien- of twintigduizend meer voor uw huis denkt te maken dan een ander. En als het meezit, dan sleept die makelaar een extra hoge courtage binnen en bent u als klant helemaal gelukkig. Maar ja, het zit niet altijd mee, zeker niet met een hoge vraagprijs.

Lage vraagprijs om snel te incasseren
Tijden veranderen en makelaars veranderen mee. U wordt nu niet meer gelijmd met een hoge vraagprijs, maar nu krijgt u het dringende advies om vooral niet te hoog te gaan zitten. Wees vooral realistisch met de vraagprijs, zegt de makelaar nu. Goed advies of niet goed? Ja en nee. Ja, omdat het op zich natuurlijk een logisch advies is. Waarbij vooral meespeelt of u haast hebt met de verkoop of niet. En nee, omdat er ook een belang van de makelaar meespeelt. Makelaars hebben er momenteel alle belang bij dat huizen snel worden verkocht. Velen hebben het financieel gezien zwaar, kunnen nog maar net overleven of hangen met hun voortbestaan aan een zijden draadje. Dan kan je als makelaar beter kiezen voor snelle verkoop dan dat het maanden langer gaat duren, veel meer inspanning kost en de extra courtage maar een gering bedrag is.

U bent de klos
U moet dus oppassen met die vraagprijs. U moet zich niet laten lijmen met een onrealistisch hoge vraagprijs, maar ook niet voor gekke Gerritje spelen door zo vriendelijk te zijn om de makelaar aan een snelle omzet te helpen. De makelaar kijkt niet op tienduizend euro, want dat scheelt hem bij 1,5% courtage maar 150 euro, terwijl u die tienduizend euro minder voor lief moet nemen. Dus u bent hoe dan ook de klos, tenzij u – eventueel met hulp van een goede makelaar – de juiste prijs weet te prikken. Ik weet dat dat zeker in de huidige tijd niet gemakkelijk is, maar u weet nu in ieder geval dat u niet blindelings op de makelaar moet afgaan en dat u daarbij uw belangen scherp in de gaten moet houden. Controleer dus de makelaar. Vraag hoe hij aan zijn vraagprijs komt, welke referentiepanden hij daarvoor gebruikt, welke plussen en minnen hij ziet aan de woning, enz.

vrijdag 8 oktober 2010

Deontolowat?

Deontolowat? Een spetterend optreden - weliswaar op video - van Bruce Springsteen is niet wat ik verwacht had aan het begin van een wetenschappelijk congres met circa duizend (kandidaat-) notarissen in de zaal. Iedereen was, zoals de voorzitter opmerkte, wel meteen wakker. Missie geslaagd dus.

Concurrentie voor notarissen
Dit is niet de eerste keer dat het notariaat wakker is geschud uit een diepe slaap. Elf jaar geleden is dat al eens gebeurd, mede door een intensieve lobby van Vereniging Eigen Huis. In 1999 kwam namelijk een einde aan de hoge vaste tarieven die notarissen tot die tijd in rekening brachten. Voor - naar de smaak van velen - relatief eenvoudige handelingen als de overdracht van een woning en het opstellen van een hypotheekakte. Na het vrijgeven van de hoge vaste tarieven konden consumenten gaan 'shoppen' en trad voor de notarissen dus de concurrentie in. Weg was de voor de notaris even vertrouwde als geruststellende gedachte dat als het grindpad knisperde, de kassa snel daarna zou rinkelen.

Integriteit waarborgen
Een volgende wake up call voor het notariaat werd ingeluid door aanhoudende berichtgeving dat het notariaat betrokken was bij frauduleuze handelingen, met name in het vastgoed. Dat geldt vanzelfsprekend bij lange na niet voor alle notarissen, maar in de beeldvorming heeft de ontdekking van enkele 'rotte appels' de betrouwbaarheid van het gehele notariaat een knauw gegeven. En dus is het notariaat nu naarstig op zoek naar wegen om de integriteit van het ambt te waarborgen en het vertrouwen te herstellen. Daarop inhakend, ging het op het congres over notariële 'deontologie'. Door een van de inleiders treffend bestempeld als 'deontolowat?'. Deonologie staat voor 'plichtenleer'. Met andere woorden: wat zijn de plichten van de notaris? Aan welke normen moet zij of hij zich houden? Wat zijn de kernwaarden die voor een notaris moeten gelden? Dan heb je het over zaken als deskundigheid, onpartijdigheid, onafhankelijkheid en integriteit.

De klassieke notaris
Op het congres werd daarnaast ook indringend de vraag gesteld: kun je aan de ene kant hoge eisen stellen aan de notaris, in de zin van de kernwaarden, terwijl je het notariaat aan de andere kant hebt onderworpen aan een regime van marktwerking? Sommige aanwezigen waren van mening dat een herstel van vertrouwen in notariaat eigenlijk een terugkeer van de 'klassieke notaris' zou vergen. Daarbij stel ik mij een heer van stand voor in grijs pak met kettinghorloge. Die niet gehinderd door enige concurrentie kan wachten totdat het grindpad betreden wordt en het geld zijn kant op rolt. Slechts een minderheid van de deelnemers voldeed op het eerste gezicht aan dit beeld.

Marktwerking
Andere aanwezigen zagen de marktwerking als een gegeven. De vraag is dan eerder: hoe ga je ermee om? Wat zijn moderne wegen om de toegevoegde waarde van notarissen voor de klant te verhogen? Er bestaan ideeën om als notaris de klant inhoudelijk te adviseren over de kwaliteit van financiële producten, zoals gekoppeld aan een hypotheek. Probleem is echter dat notarissen daar geen verstand van hebben. Dat is een andere tak van sport. Om het in notarissenjargon te zeggen: "het is lastig om buiten de prestatie zelf te treden".

Koopakte
Een ander idee dat al enige tijd in notarissenland rondwaart, is om de koopakte voor een eigen woning niet door de makelaar, maar verplicht door een notaris te laten opstellen. U moet dan tweemaal op afspraak bij de notaris, zowel voor de koopakte als voor de overdrachtsakte. Vereniging Eigen Huis ziet hierin geen toegevoegde waarde, wel extra kosten voor de consument. Zie hiervoor de column van algemeen directeur Marlies Pernot in Eigen Huis Magazine. Bijval voor ons standpunt kwam op het congres van Harm Brouwer, voorzitter van het college van procureurs-generaal. Zeg maar: de baas van het Openbaar Ministerie. Notarissen hebben namelijk een 'verschoningsrecht', dat wil zeggen dat het contact tussen hen en de klant vertrouwelijk is. Verplichte betrokkenheid van de notaris bij de koopakte zou hierdoor de opsporing en vervolging van vastgoedfraude alleen maar moeilijker maken, was zijn stelling.

Verplichte permanente educatie
U begrijpt dat het voor de notarissen niet in alle opzichten een vrolijk congres was. Opsteker was nog wel dat er 4.000 punten werden uitgereikt in het kader van de voor notarissen verplichte permanente educatie. Daarvan kon iedere deelnemer er dus zonder moeite vier van in zijn zak steken.

donderdag 7 oktober 2010

Regeldruk en de extra kosten voor nieuwbouwkopers

Vandaag las ik in het Financieele Dagblad de uitslag van een peiling. De stelling luidde: stel fietshelm voor kinderen verplicht. Op fd.nl brachten 1121 mensen hun stem uit, waarvan 52 procent tegen deze stelling. Twee procent omdat men een helm ziet als 'symbool voor militarisme'. Je moet er maar opkomen. Vijftig procent van de deelnemers is tegen de stelling omdat er al 'veel te veel verplicht is' in Nederland. Herkenbaar.

Natuurlijk is er veel kritiek mogelijk op zo'n peiling. Bijvoorbeeld dat de uitkomst niet representatief is vanwege zogeheten zelfselectie. Mensen kiezen immers zelf of ze meedoen aan de peiling en die mensen vertolken niet per definitie de mening van 'de' Nederlandse bevolking. Maar dat neemt niet weg dat het een interessant gegeven is dat de helft van de deelnemers van mening is dat de overheid de burgers wel heel veel verplichtingen oplegt.

Als het gaat om het eigenwoningbezit in Nederland, dan kunnen we eveneens rustig stellen dat dit domein vergeven is van de regeltjes die de overheid ons oplegt. Bijvoorbeeld in het Bouwbesluit. Als je een huis wilt bouwen of verbouwen, dan moet je met van alles en nog wat rekening houden wat betreft de voorschriften. Deels is dat heel goed, want het bevordert in veel gevallen de veiligheid, de gezondheid, het welbevinden van de bewoners. Hetzelfde geldt waarschijnlijk voor een deel van de verplichtingen die de overheid stelt uit het oogpunt van milieu en energie.

Er zijn echter twee problemen. Ten eerste is het totaal aan regeltjes zo omvangrijk geworden dat bijna niemand er meer wijs uit kan worden. Niemand heeft nog het totaaloverzicht. Het tweede probleem is dat er geen enkel zicht meer bestaat op de kosten die al die regels met zich brengen. Dat die kosten hoog zijn, kan iedereen wel aanvoelen. En die kosten worden betaald door u als koper of bewoner van een huis.

Gisteren brachten mijn collega Bob Maas en ik een bezoekje aan het Economisch Instituut voor de Bouw. We waren verheugd te horen dat het EIB onderzoek doet om de kosten van de totale regeldruk in de bouwsector eens in kaart te brengen. Dan weten we tenminste over welke bedragen we praten als we het hebben over een wel erg hoge regeldruk ten aanzien van het eigenwoningbezit in Nederland. Dan kan er ook een keer een goede afweging worden gemaakt tussen de kosten en de baten van al die regels. De overheid beprijst regeldruk wel waar het gaat om administratieve handelingen, maar in hoeverre dit in de afgelopen jaren heeft geleid tot een hogere woningprijs die nieuwbouwkopers voor hun kiezen krijgen, blijft onduidelijk.

Gisteren kreeg ik, vermoedelijk in mijn hoedanigheid als oud-ambtenaar, ook een uitnodiging voor een werkconferentie over verbetering van de publieke sector. Georganiseerd door de programmadirectie Dienstverlening, Regeldruk en Informatiebeleid, cluster Regeldruk en Administratievelastenvermindering. Ik weet niet precies wat deze directie zoal doet, maar zij zouden Vereniging Eigen Huis, de eigenwoningbezitters én vijftig procent van de deelnemers aan de FD-peiling in elk geval een dienst verlenen als zij de informatie die het EIB straks gaat opleveren zouden omzetten in beleid ter vermindering van de regeldruk en de administratieve lasten rondom de eigen woning. Als ze volgende week, na het aantreden van het nieuwe kabinet, tenminste nog bestaan.

dinsdag 5 oktober 2010

Als het dan toch vaag is...

Het regeerakkoord is gepresenteerd. Natuurlijk was ik zeer benieuwd naar de energieparagraaf. Tot mijn verbazing is er slechts 1 A4tje aan energie gewijd. En wat er stond was vaag.

Zo wordt genoemd dat het kabinet een ‘Green Deal’ met de samenleving beoogt, mede door de voortzetting en versterking van de nationale aanpak. Wat is deze ‘Green Deal’. Betekent dit dat we ons allemaal moeten blijven inzetten voor energiebesparing om de doelstellingen van het programma Schoon en Zuinig te behalen?

Verder wordt aangegeven dat de huidige SDE-regeling, oftewel de Stimuleringsregeling Duurzame Energie, geleidelijk wordt omgevormd in een SDE+ regeling voor duurzame projecten. Deze wordt gefinancierd door een opslag op de energierekening van huishoudens. Betekent dit dat alle andere energiesubsidies verdwijnen? En kom ik nog in aanmerking voor een terugleververgoeding voor de energieopbrengst van mijn zonnepanelen, zoals tot op heden via de SDE-regeling?

Handig als je het vaag houdt, dan kun je nog vele kanten op. Als er dan toch nog speelruimte is dan zou ik het nieuwe kabinet willen voorstellen om de volgende weg in te slaan:

Blijf de energiedoelen nastreven zoals die er al liggen conform het programma Schoon en Zuinig, dit is voor iedereen duidelijk. Te vaak van koers wijzigen werkt niet. Stimuleer eigenwoningbezitters en de markt nu eens echt om deze doelen te behalen. Alle versnipperde energiesubsidies hebben tot op heden voor eigenwoningbezitters geen zoden aan de dijk gezet. Waarom niet? Te onduidelijk, te diffuus, te complex, te bureaucratisch en ik kan nog wel even zo doorgaan. Vereniging Eigen Huis heeft gepleit voor één landelijke energiestimuleringsregeling die voor iedereen kenbaar en simpel is. Wellicht kan dit de SDE+-regeling zijn. Zorg daarbij dat zoveel mogelijk energie-initiatieven hiervan gebruik kunnen maken, zowel klein als grootschalig. En laat dit dan ook nog eens op een simpele, toegankelijke manier mogelijk zijn.

Vereniging Eigen Huis stuurt de komende tijd aan op zoveel mogelijk overleg met tweedekamerleden. Er moet nog veel opgehelderd en toegelicht worden. Dit en veel andere punten die eigenwoningbezitters en de woningmarkt raken, zullen onderwerp van gesprek zijn. We hebben in ieder geval goede argumenten.

maandag 4 oktober 2010

Woonwensen negeren = problemen creëren

Bob MaasDe moeder van alle problemen op de woningmarkt is het woningaanbod dat niet goed aansluit op de vraag. Niet alleen in de kwantiteit, maar ook in de kwaliteit. Wat mensen zoeken is schaars en dat leidt tot hoge prijzen. Het gevolg is hoge hypotheken, hoge kosten voor overdrachtsbelasting en Btw (meestal meegefinancierd in de hypotheek), hoge risico’s voor de markt, hoge hypotheekrenteaftrek en onbetaalbare koopwoningen voor grote groepen mensen. Zie daar de problemen van de woningmarkt en hun oorzaak in een notendop. Zo moeilijk is het niet.

En de huursector dan, zult u misschien denken. Daar geen problemen? De huursector is voor zijn financiële onderbouwing – net als veel gemeenten – verslaafd geraakt aan de middelen die voortvloeien uit de koopsector. Zwaar ‘gedrogeerd’ bouwen en wonen en vervolgens verkopen tegen de hoge straatwaarde. Nu er in de koopsector sprake is van een soort ‘drooglegging’, slaan de afkickverschijnselen bij gemeenten en woningcorporaties hard toe. Zie wat ik hierover schreef in mijn blog van 4 augustus jl.

Zo kan vanuit één structurele misstand een belangrijke component in de samenleving ernstig ontsporen. Les voor bestuurders: laat misstanden en fricties niet voortbestaan. Voor je het weet zit je met een levensgroot probleem. En als je dat dan hebt, pakt dan de oorzaak aan en kom niet aan met een eindeloze rij lapmiddelen die veel geld kosten en de situatie alleen maar verergeren. De optie om het aan de marktwerking over te laten, is er niet. Want die markt is er helemaal niet. Er is sprake van een monopolie op grond en bouwactiviteiten.

Dat het ook anders kan laat een voorbeeld zien uit België. De gemeente Kortrijk (u weet wel: als u bijna in Frankrijk bent) heeft als eerste een soort bouwstop voor appartementen afgekondigd. Daarmee richt de gemeente zich op de werkelijke vraag naar woningen en de gewenste bevolkingssamenstelling. Huizen stapelen in de stad is dan wel goed voor het groen en biedt gemeenten en projectontwikkelaars een maximale winst (meer woningen op hetzelfde stukje grond), maar het is niet wat de meeste mensen willen. Iets om over na te denken voordat we ongebreideld doorgaan met het binnenstedelijk bouwen.

Het concept regeerakkoord biedt meer ruimte om lokaal huizen te bouwen waar vraag naar is. Zelfs in het Groene Hart. Als dit beleid werkelijkheid wordt, is het nog de vraag hoe de provincies en de gemeenten daarmee omgaan.

vrijdag 1 oktober 2010

17 bewindspersonen verder

Donderdag vierde het - wat zeg ik HET - onderzoeksinstituut op het gebied van de woningmarkt OTB zijn 25-jarig bestaan. Gezien de goede relatie met deze kennisinstelling van de TU-Delft waren algemeen directeur van Vereniging Eigen Huis Marlies Pernot en ik daarbij samen aanwezig, in de veilige wetenschap dat Vereniging Eigen Huis best een dagje zonder haar directie kan.

Structurele hervorming woningmarkt
Terwijl iedereen op het congres merkbaar in spannende afwachting verkeerde van de 'wonenparagraaf' van het regeerakkoord werd gesproken over tal van onderwerpen met betrekking tot diezelfde woningmarkt. Van de woning als pensioenvoorziening via duurzaamheid van de gebouwde omgeving tot de ontwikkeling van de Zuidas. Erg interessant. Er werd ook al gespeculeerd op het 50- of zelfs 55-jarig bestaan van OTB. Het moment waarop we - zo werd dagdromend gesteld - zouden kunnen terugkijken op een geslaagde structurele hervorming van de woningmarkt. Want met zo'n grondige hervorming is nu eenmaal een jaar of dertig gemoeid. Jim Schuyt, voorzitter van woningcorporatie De Alliantie had uitgerekend dat we dan - afgaande op de gemiddelde zittingstermijn in de afgelopen jaren - een stuk of 17 ministers voor Wonen verder zijn. Hij sprak dan ook over het hervormen van de woningmarkt in termen van het lopen van een marathon in plaats van het trekken van een sprintje.

Breed draagvlak nodig binnen en buiten de politiek
Mark Frequin, directeur-generaal voor WWI, sprak terecht over de noodzaak van 'nieuwe coalities' om werkelijk iets te bereiken op de woningmarkt. Een hervorming die meerdere decennia in beslag neemt, kan niet zonder een breed draagvlak binnen en buiten de politiek. Vereniging Eigen Huis pleit daar al veel langer voor. Wij zijn graag bereid om samen met maatschappelijke partijen als Aedes en de Woningbond, alsook samen met de overheid, een structurele hervorming van de woningmarkt voor te bereiden. En samen in gang te zetten.

Regeerakkoord
Toen het OTB-congres al op zijn einde liep, werd het (concept-) regeerakkoord openbaar gemaakt. Jammer genoeg staat daarin geen verwijzing naar een werkelijke structurele hervorming van de woningmarkt. Maar - in tegenstelling tot het vorige regeerakkoord - is het denken hierover niet op slot gezet. We blijven ons als Vereniging Eigen Huis dus inzetten voor een oplossing van de echte problemen op de woningmarkt!

Duwtje in de rug
Gezien de vertrouwenscrisis op de woningmarkt en in de economie hebben wij de onzekerheid over de hypotheekrenteaftrek de afgelopen maanden zeer betreurd. We zijn daarom verheugd dat het beoogde kabinet deze onzekerheid thans heeft weggenomen. Uit een representatieve flitspeiling die we hebben laten uitvoeren door bureau Intomart blijkt dit gevoelen door Nederlandse huishoudens te worden gedeeld. Dat de hypotheekrenteaftrek in stand blijft, betekent voor maar liefst 150.000 mensen die nu nog alleen naar huizen kijken dat zij aangeven het komende jaar een huis te gaan kopen. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van de situatie waarin nog onzekerheid over de renteaftrek bestond.

Omdat we, samen met onze collega's in Amersfoort, moesten werken aan een eerste reactie op het regeerakkoord, is de borrel ter afsluiting van het OTB-congres grotensdeels langs ons heen gegaan. Maar dat maken we over 25 of 30 jaar vast goed.