dinsdag 12 oktober 2010

De krimp waart rond

Een wethouder uit Heerlen kan heel aanschouwelijk vertellen wat krimp eigenlijk is. Haar vader kwam uit een gezin van 11 kinderen, haar moeder uit een gezin van 15 kinderen. Samen kregen zij 6 kinderen, onder wie deze wethouder. Zij heeft 3 kinderen en tot nu toe nog slechts 1 kleinkind.

Ik kan er ook wat van. Mijn Limburgse grootmoeder had 6 kinderen, van wie er twee priester werden, en bij haar overlijden 28 kleinkinderen. Mijn moeder kreeg op haar beurt weer 6 kinderen, die haar gezamenlijk slechts 6 kleinkinderen gaven. Ikzelf heb helemaal geen kinderen.

De reproductie door vrouwen uit Zuid- en Midden-Limburg laat heel scherp zien wat krimp eigenlijk is. Het gevolg van krimp is behoorlijk desastreus. Denk maar eens aan de woningmarkt: teveel huizen voor te weinig mensen. Met als gevolg: waardedaling van woningen. En gemeentelijke voorzieningen die door te weinig mensen opgebracht moeten worden.

In enkele delen van ons land worstelt men daar nu al ontzettend mee. Hier en daar kiest men de vlucht vooruit. Dus gaat het voorzieningenniveau omhoog: een nog ruimere parkeerplaats rond het winkelcentrum, een extra verdieping en zaal op de schouwburg, een nieuwe brede school in het eigen dorp, extra kavels voor particuliere woningbouw enzovoort. Wethouders en beleidsmedewerkers doen er - vaak in samenwerking met corporaties - alles aan om hun dorp of stad nog grootser te maken. De vraag die ik aan u zou willen voorleggen: moet het niet kleiner? Is het niet verstandig delen van dorp of stad te slopen?

De vraag stellen is hem in feite al beantwoorden. Dus een park op de plaats van een winkelcentrum, het aantal woningen verminderen in evenredigheid met de afbouw van de bevolking, een gemeenschapshuis minder. De voorzieningen die er zijn pico bello maken, maar wel beperkter. Luidt de vraag: wie moet dat betalen?

Krimp als gevolge van terugvallende geboortecijfers en binnen pakweg 20 jaar oplopende sterftecijfers – men spreekt zelfs al van een sterfteoverschot - zal het land treffen. Welke visie levert dit toekomstscenario op voor de ruimtelijke ordening en de woningmarkt in ons land? Waar moeten de huidige politiek en de beleidsmakers op inzetten? Tenslotte kan een individu zo goed en kwaad als het gaat zijn eigen toekomst maken, maar politiek en overheid zijn verantwoordelijk voor het beleid dat over generaties heen loopt. Welk scenario voor de woningmarkt moeten zij gaan uitwerken? Dit zijn issues waarop we als Vereniging Eigen Huis – en niet alleen wij – hard over nadenken.

Wij zijn een vereniging met meer dan 680.000 leden. Graag geef ik deze vraag daarom ook aan u door. Wat is uw standpunt, hoe moet de huidige generatie van machthebbers met krimp voor ogen met de woningmarkt omgaan? Ikzelf hoor – misschien een geruststellende gedachte – bij het sterfteoverschot tegen de tijd dat krimp alom doorbreekt.

10 opmerkingen:

  1. Sloop en daarna natuur/park creeren lijkt me ook de beste oplossing. Leegstand zorgt voor verloedering waardoor een gebied alleen maar verder achter uit gaat en nog meer leegstand zal ontstaan. Probleem is inderdaad wie die herontwikkeling gaat betalen. Het is een totaal nieuw onderwerp in de politiek agenda. De eerste gedachte is een slooppremie van de overheid. Maar dan leg je dus wel een enorme rekening neer bij elke belastingbetaler. Dat moet je eigenlijk niet willen.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. In Nederland krijgen we, na de huidige economische krimp, straks een financiele krimp en in de toekomst ook nog een demografische krimp. Gelukkig zijn we met z'n allen zo rijk en bestuurbaar dat we het land en het prive hier stukje bij beetje op kunnen aanpassen. Alleen gebeurd dat niet. Machthebbers kennen geen krimp, alle drie de vormen niet, anders zouden het geen machthebbers zijn.

    De veranderingen, het inspelen op de toekomst, zullen dan ook van de lagere overheid en de burgerij zelf moeten komen. Gemeentebesturen moeten zelf leren nadenken en bijvoorbeeld eens een boek over stedenbouw/functioneren van steden lezen, en niet het bouwen 'aan de markt' overlaten. Dan zou er ook anders gebouwd worden.

    Het valt bijvoorbeeld op dat in het Noorden op diverse fora al WEL over krimp wordt nagedacht en gefilosofeerd, maar dat in bijvoorbeeld mijn woonplaats Lelystad, net buiten de groeiregio Amsterdam/Almere, wordt ingezet op groei (grondbeleid=geld). Terwijl de eerste 2 krimpverschijnselen daar al welig tieren. En de vergrijzing ook daar voor de deur staat. Wat verwacht men dan van de machthebbers in Den Haag? Dat is toch de verantwoordelijkheid van de mensen zelf?

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Bevolkingskrimp brengt met zich mee dat een aantal voorzieningen inderdaad mee zullen moeten krimpen. Marlies schrijft:

    "het aantal woningen verminderen in evenredigheid met de afbouw van de bevolking"

    Daar zit een heel gevaarlijke ondertoon in, vooral wanneer dat zou moeten worden toegepast. Iedereen die iets in de melk heeft te brokkelen op de woningmarkt schreeuwt moord en brand over de enorme tekorten van woningen op de markt (en dat terwijl op jaap.nl al 300.000 woningen te koop staan...). Als er dan toch tekorten zijn, dan lijkt slopen me een slecht plan. Het lijkt er tegenwoordig toch al verdacht veel op dat sloop wordt toegepast als ondersteunende maatregel voor schaarste op de woningmarkt, en daarmee dus instandhouding van het prijspeil. Misschien moet er eens beter worden nagedacht over nieuwbouw, en hoe die veel toekomstvaster kan worden gerealiseerd zodat die niet ook over 40 jaar gesloopt hoeven te worden.

    Wat men zich ook moet realiseren is dat we verdomd snel af moeten van het idee dat de bouwsector zo'n grote motor is van onze economie en dat dat (ten koste van alles lijkt het tegenwoordig!) vooral ook zo moet blijven. Met de genoemde krimp in het vooruitzicht hebben we straks eenvoudigweg het geld niet om mindere bouwwerken te slopen en te vervangen door wat beters. Zorg nu voor toekomstvaste bebouwing, nu we het nog kunnen betalen, zodat we daar nog steeds profijt van hebben als we nieuwbouw niet meer kunnen betalen. Exit bouwsector dus over enkele decades, we hebben het geld gewoon niet meer om dat hele circus in de lucht te houden. Datgene wat we dan nog kunnen besteden kan nuttiger worden uitgegeven aan zorg en onderwijs.

    Tsja, en dan:

    "politiek en overheid zijn verantwoordelijk voor het beleid dat over generaties heen loopt"

    Jammer alleen dat de 'visie' van politiek Den Haag tegenwoordig niet verder reikt dan de volgende aflevering van Banana-Split, het huidige regeerakkoord is daar weer een treffend voorbeeld van. VEH kan dus wel hard nadenken over allerlei aspecten van de problematiek, maar vecht tegen windmolens. Helaas vaak ook nog tegen de verkeerde molens :-)

    Tot slot:

    "Ikzelf hoor – misschien een geruststellende gedachte – bij het sterfteoverschot tegen de tijd dat krimp alom doorbreekt."

    Gezien de visie van VEH lijk ik hieruit op te maken dat Marlies niet meer wil meemaken dat haar woning sterk in waarde daalt. Troost je Marlies, de volgende keer dat je denkt "Wat hoor ik toch?", dan staat 'ie voor de deur. De moker die binnen 2 jaar onze woningmarkt gaat verbrijzelen rijdt op dit moment ook jouw straat in...

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Anton, je schrijft "Wat verwacht men dan van de machthebbers in Den Haag? Dat is toch de verantwoordelijkheid van de mensen zelf?".

    Democratie is een van de slechts denkbare bestuursvormen, helaas hebben we niet veel beter... Al zijn er mensen die een visie hebben, ze zijn in de minderheid, staan met hun rug tegen de muur, en zullen nooit iets in de melk te brokkelen krijgen. Hetzelfde geldt voor de kiezer. Politici denken alleen maar aan de volgende peiling van Maurice de Hond en het aantal zeteltjes dat ze dan weer kunnen scoren. Dat verlamt ze volledig en smoort elk initiatief tot werkelijke uitvoer van visie in de kiem.

    Afschaffen van HRA bijvoorbeeld hoeft het gemiddelde huishouden maar enkele tientjes in de maand te kosten, maar geen politicus die dat durft te verkopen. Dat je daarmee wel een beter functionerende woningmarkt krijgt waarbij niet alleen de huidige woningbezitter uiteindelijk zijn voordeel mee kan doen, maar vooral ook zijn/haar eigen (klein)kinderen interesseert niemand wat. Visie is een smerig woord in Den Haag.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Dat de vruchtbaarheid van Nederlandse vrouwen zo is afgenomen, wil niet zeggen dat de bevolking ook aan het krimpen is. De huidige prognose is dat de piek in het aantal inwoners van Nederland in het jaar 2038 wordt bereikt. Dit betekent dat de bevolkingsgrootte nog bijna dertig jaar toeneemt. Samen met het nog altijd dalende aantal personen per huishouden zal er dus waarschijnlijk nog een hele tijd sprake zijn van een toenemend aantal noodzakelijke woningen. Voorlopig zal er dus alleen maar behoefte aan méér woningen zijn.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Ja, er is een totale groei in Nederland. Maar die groei richt zich op de randstad. Echter, aan de grens met Belgie en Duitsland krimpt de bevolking al.

    BeantwoordenVerwijderen
  7. De bevolking neem inderdaad nog steeds toe. Echter, een groot deel daarvan zal door de vergrijzing (hoog)bejaard zijn en in grote groepen in tehuizen komen te wonen. Een steeds groter wordende groep ouderen verlaat dus de woningmarkt en laat woningen achter.

    Ook neemt dan wel het aantal personen per huishouden af, maar een deel daarvan komt op het conto van de steeds groter wordende groep bejaarde stellen waarvan een partner overlijdt. Daarmee daalt het aantal personen per huishouden (door het wegvallen van de partner), maar is geen extra woning nodig.

    Het is dus helemaal niet zeker dat er zolang nog steeds meer woningen nodig zijn. Er zit meer achter de statistiek van een enkele waarneming dan je op het eerste gezicht denkt.

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Het blijft merkwaardig, naarmate de Limburgerse mannen meer in de mijnen onder de grond zaten werden er meer kinderen geboren. Maar dit terzijde. De strekking van het statement van Marlies Pernot is juist. Geforceerd het tij keren is niet erg productief. Echter alleen maar meebewegen en hier en daar wat slopen en een groenstrookje aanleggen lost de problemen maar gedeeltelijk op. Aanvullend daarop kan nagedacht worden of in sommige krimpregios op termijn nieuwe activiteiten zijn te ontwikkelen. Limburg is een prachtig land. Met een innovatieve en consistente aanpak moet het mogelijk zijn de toenemende groep vitale en dynamische ouderen voor enkele dagen, weken of wellicht permanent naar Limburg te lokken. Nu kom je ze tegen in de Alpen, zwetend op een race- of crossfiets cq trekkend door de bergen. Anderen hebben hun toevlucht genomen naar Spanje of Zuid-Frankrijk. Het aantal tweede woningen in het buitenland is enorm. Achterhaal de motieven van de kapitaal krachtige babyboomers en vertaal dat naar het Limburgse land. Als het lukt de stroom om te buigen naar Limburg is dat niet alleen goed voor Limburg maar ook voor de Nederlandse schatkist en niet in de laatste plaats voor de Vereniging Eigenhuis . Tweede woningen zijn tenslotte ook woningen

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Als er in elk geval maar niet gesloopt gaat worden om de prijzen niet te laten zakken. Dat is echt waanzin. Bezit brengt nou eenmaal risico's met zich mee. Daar moet de overheid niet voor op gaan draaien.

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Allemaal Paniek. Je ziet steeds meer Alleenstaanden die graag een eigen (huur) woning willen hebben. Zie krimp niet als bedreigen maar als kans. Voor Friesland ziet de toekomst er goed uit hier is nog kwaliteit om goed te wonen (veel groen, water en frisse lucht en goede werk & studiemogelijkeheden ed)Kwaliteit is een sterk middel tegen krimp en biedt volop kansen een vanzelfsprekendheid voor Friesland!!!!.

    BeantwoordenVerwijderen