vrijdag 8 oktober 2010

Deontolowat?

Deontolowat? Een spetterend optreden - weliswaar op video - van Bruce Springsteen is niet wat ik verwacht had aan het begin van een wetenschappelijk congres met circa duizend (kandidaat-) notarissen in de zaal. Iedereen was, zoals de voorzitter opmerkte, wel meteen wakker. Missie geslaagd dus.

Concurrentie voor notarissen
Dit is niet de eerste keer dat het notariaat wakker is geschud uit een diepe slaap. Elf jaar geleden is dat al eens gebeurd, mede door een intensieve lobby van Vereniging Eigen Huis. In 1999 kwam namelijk een einde aan de hoge vaste tarieven die notarissen tot die tijd in rekening brachten. Voor - naar de smaak van velen - relatief eenvoudige handelingen als de overdracht van een woning en het opstellen van een hypotheekakte. Na het vrijgeven van de hoge vaste tarieven konden consumenten gaan 'shoppen' en trad voor de notarissen dus de concurrentie in. Weg was de voor de notaris even vertrouwde als geruststellende gedachte dat als het grindpad knisperde, de kassa snel daarna zou rinkelen.

Integriteit waarborgen
Een volgende wake up call voor het notariaat werd ingeluid door aanhoudende berichtgeving dat het notariaat betrokken was bij frauduleuze handelingen, met name in het vastgoed. Dat geldt vanzelfsprekend bij lange na niet voor alle notarissen, maar in de beeldvorming heeft de ontdekking van enkele 'rotte appels' de betrouwbaarheid van het gehele notariaat een knauw gegeven. En dus is het notariaat nu naarstig op zoek naar wegen om de integriteit van het ambt te waarborgen en het vertrouwen te herstellen. Daarop inhakend, ging het op het congres over notariële 'deontologie'. Door een van de inleiders treffend bestempeld als 'deontolowat?'. Deonologie staat voor 'plichtenleer'. Met andere woorden: wat zijn de plichten van de notaris? Aan welke normen moet zij of hij zich houden? Wat zijn de kernwaarden die voor een notaris moeten gelden? Dan heb je het over zaken als deskundigheid, onpartijdigheid, onafhankelijkheid en integriteit.

De klassieke notaris
Op het congres werd daarnaast ook indringend de vraag gesteld: kun je aan de ene kant hoge eisen stellen aan de notaris, in de zin van de kernwaarden, terwijl je het notariaat aan de andere kant hebt onderworpen aan een regime van marktwerking? Sommige aanwezigen waren van mening dat een herstel van vertrouwen in notariaat eigenlijk een terugkeer van de 'klassieke notaris' zou vergen. Daarbij stel ik mij een heer van stand voor in grijs pak met kettinghorloge. Die niet gehinderd door enige concurrentie kan wachten totdat het grindpad betreden wordt en het geld zijn kant op rolt. Slechts een minderheid van de deelnemers voldeed op het eerste gezicht aan dit beeld.

Marktwerking
Andere aanwezigen zagen de marktwerking als een gegeven. De vraag is dan eerder: hoe ga je ermee om? Wat zijn moderne wegen om de toegevoegde waarde van notarissen voor de klant te verhogen? Er bestaan ideeën om als notaris de klant inhoudelijk te adviseren over de kwaliteit van financiële producten, zoals gekoppeld aan een hypotheek. Probleem is echter dat notarissen daar geen verstand van hebben. Dat is een andere tak van sport. Om het in notarissenjargon te zeggen: "het is lastig om buiten de prestatie zelf te treden".

Koopakte
Een ander idee dat al enige tijd in notarissenland rondwaart, is om de koopakte voor een eigen woning niet door de makelaar, maar verplicht door een notaris te laten opstellen. U moet dan tweemaal op afspraak bij de notaris, zowel voor de koopakte als voor de overdrachtsakte. Vereniging Eigen Huis ziet hierin geen toegevoegde waarde, wel extra kosten voor de consument. Zie hiervoor de column van algemeen directeur Marlies Pernot in Eigen Huis Magazine. Bijval voor ons standpunt kwam op het congres van Harm Brouwer, voorzitter van het college van procureurs-generaal. Zeg maar: de baas van het Openbaar Ministerie. Notarissen hebben namelijk een 'verschoningsrecht', dat wil zeggen dat het contact tussen hen en de klant vertrouwelijk is. Verplichte betrokkenheid van de notaris bij de koopakte zou hierdoor de opsporing en vervolging van vastgoedfraude alleen maar moeilijker maken, was zijn stelling.

Verplichte permanente educatie
U begrijpt dat het voor de notarissen niet in alle opzichten een vrolijk congres was. Opsteker was nog wel dat er 4.000 punten werden uitgereikt in het kader van de voor notarissen verplichte permanente educatie. Daarvan kon iedere deelnemer er dus zonder moeite vier van in zijn zak steken.

2 opmerkingen:

  1. marktwerking notarissen is funest. geef mij maar weer de klassieke notaris. Op alle fronten zie overigens dat marktwerking niet veel goeds heeft gebracht. Men denkt dat het allemaal beter kan maar bij marktwerking gaat het om geld en dan is de verleiding groot om voor meer winst te gaan dan kwaliteit.Wat dat betreft is er de laatste jaren al heel veel stuk gemaakt en is er eerder een verslechtering opgetreden dan verbetering.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Aktes laten passeren is natuurlijk suf werk, daar heb je geen rechten voor gestudeerd! Waar dus een student-notaris voor wordt ingezet. Tegen het normale kantoor-uur-tarief waarschijnlijk. Net zoals dit in de gezondheidszorg is georganiseerd tussen artsen en co-assistenten. Een achterhaald bedrijfsmodel. Ga maar voor kwaliteit, ga je plichten bestuderen, en neem je relatief eenvoudige werk zeer serieus. Ga anders maar in loondienst als notaris, voor dit eenvoudigere werk. Niemand in dit land wordt gedwongen een eigen bedrijf te beginnen.

    BeantwoordenVerwijderen