maandag 1 november 2010

"Banken verdacht van prijsafspraak"

"Banken verdacht van prijsafspraak," zo kopte de Telegraaf vanochtend op de voorpagina. In vrij grote letters met een dikke streep eronder. Het betreft de uitkomst van een 'quick scan' die de Nedelandse Mededingsautoriteit (NMa) heeft verricht naar de marges die banken verdienen op hypotheken.

In de zomer heeft Vereniging Eigen Huis de kat de bel aangebonden over marges die de pan uit rijzen. Ten koste van de Nederlandse gezinnen met een eigen woning. In de eerste plaats is het verschil tussen enerzijds de rente die banken zelf betalen op de kapitaalmarkt en anderzijds de rente die zij van de gezinnen vragen ongeveer verdubbeld. In de tweede plaats is de hypotheekrente die Nederlandse gezinnen moeten betalen veel hoger dan wat Belgische, Duitse en Frans gezinnen betalen. Hierdoor zijn de banken aanzienlijk meer gaan verdienen op hypotheken.

Vier grote marktpartijen
Tegelijkertijd zagen we dat een aantal kleine buitenlandse spelers van de hypotheekmarkt was verdwenen, waardoor het grootste deel van de hypotheekmarkt in handen was gekomen van vier grote banken in Nederland. Die vervolgens gestopt lijken te zijn met concurreren.

Nederlandse Mededingingsautoriteit
Wij vonden dit een zaak voor de Nederlandse Mededingingsautoriteit. In de brief hebben wij de NMa verzocht deze zaak te willen onderzoeken. Vereniging Eigen Huis is erg blij dat de NMa dit zo voortvarend heeft gedaan. Al onze vermoedens worden bevestigd. Ook de NMa wijst op de gestegen marges en de hogere tarieven dan in het buitenland.

Dieper graven
Dit is echter alleen nog maar een 'quick scan'. Nu gaat de NMa dieper graven. Hoe ziet de concurrentie op de hypotheekmarkt er uit? Waar schiet de marktwerking mogelijk te kort? Dat zijn belangrijke vragen. Het antwoord erop zal echter nog enkele maanden onderzoek vergen. Ondanks de kop in de Telegraaf is het nu dus nog te vroeg om het woord "prijsafspraak" in de mond te nemen. Voordeel van zo'n kop is wel dat je meteen klaarwakker bent. En dat op de maandagochtend...

5 opmerkingen:

  1. Het is inderdaad te vroeg om al over "prijsafspraken" te spreken, en het zou zomaar kunnen dat er plausibele redenen aan zijn te voeren voor de situatie die nu is ontstaan. Zo moeten banken vanwege het Basel-III akkoord grotere financiële buffers aanleggen, blijkbaar vinden de meeste banken dat hypotheken een makkelijke weg zijn om dat te bereiken.

    Daarnaast speelt de situatie op de woningmarkt mee. Deze lijkt nu stabiel, maar het zwaard van Damocles bungelt 'vrolijk' bonven de hoofden van woningeigenaren. Er zijn toch niet heel weinig mensen, ook partijen met verstand van zaken, die geloven dat we met een enorme zeepbel hebben te maken. De overheid doet er op ongekende wijze alles aan om de boel 'stabiel' te houden terwijl het allemaal geen zier helpt:

    * HRA in stand houden
    * verhoogde NHG
    * startersleningen
    * belastingvrijstelling ouder-kind schenkingen indien gebruikt voor eigen woning
    * verlaging BTW tarief verbouwingen
    * verlenging dubbele HRA-aftrek onverkochte woning
    * scheefhuurders de koopmarkt op pesten
    * etc., etc.

    Niets is te gek... Ondertussen zijn de vraagprijzen op woningsites ietwat gezakt, maar neigen daadwerkelijk verkoopprijzen steeds meer naar 15 % onder die vraagprijs.

    Met deze situatie op het netvlies en de aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid dat HRA er toch binnen een paar jaar 'aan gaat', concluderen banken dat de woningmarkt een risicomarkt is geworden. Het feit dat banken in Nederland, anders dan in veel andere landen om ons heen, tot ver boven WOZ-waarde financieren en dat consumenten daarbij in de regel een grote aflossingsvrije component inbouwen, maakt de hypotheekmarkt kopschuw.

    Gelet op bovenstaande is het waarschijnlijk dat de verdwenen spelers op de hypotheekmarkt gewoonweg eieren voor hun geld hebben gekozen en het risico niet meer aandurfden. De paar grote achterblijvers houden hun tarieven hoog, niet vanwege onderlinge prijsafspraken, maar op basis van een weldoordachte bedrijfseconomische beslissing. Het verzekeren van grote risico's kost nu eenmaal veel geld, dat geldt ook voor hypotheken.

    Mijn conclusie: we kunnen rustig verder slapen, er is op dit vlak niets aan de hand...

    BeantwoordenVerwijderen
  2. "Voordeel van zo'n kop is wel dat je meteen klaarwakker bent. En dat op de maandagochtend..."

    Het heet niet voor niets de krant van WAKKER Nederland. Of het allemaal even genuanceerd is valt natuurlijk te betwijfelen (zie ook de reactie hierboven).

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Als de banken een grotere buffer aan moeten leggen vanwege het Basel-III akkoord dan komt dat helemaal door hun eigen incompetente handelen in het verleden, hiervoor hoeven wij als consument niet te betalen, dat de banken (bobos) zelf maar eens de broekriem aantrekken i.p.v. de "tekorten" bij de consument te stelen.
    Als een bank het moeilijk heeft en failliet dreigt te gaan zeg ik, laat maar lekker failliet gaan, dat heet vrijemarkteconomie.
    Banken in het buitenland zullen ook aan deze regelingen moeten voldoen toch is de rente tot 1% lager.
    De " gewone man", hoe heet ie ook alweer? wordt meestal regelrecht genaait bij het afsluiten van een hypotheek, hij heeft er geen verstand van en de meeste hypotheek adviseurs lullen ook maar wat, met hun target in het achterhoofd.
    Hmmm... wat een frustratie... maar we zijn het weer kwijt..

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Banken in andere landen moeten inderdaad ook hogere buffers aanleggen, het is dus niet de enige reden. Ik heb te weinig inzicht in de afzonderlijke banken in Europa om er verder iets zinnigs over te zeggen. Overigens was de tendens naar hogere rentes al een jaar of 2 geleden te zien (toen banken nog niet repten van strengere regels), toen bijvoorbeeld Obvion de opslag boven Euribor verhoogde van 0.65% naar 1.35% voor hun variabele-rente hypotheken.

    Overigens kan een gebrek aan concurrentie ook tot hogere prijzen leiden, zonder dat er sprake is van prijsafspraken. Als er bijvoorbeeld slechts 2 spelers op de markt zijn, en de ene speler moet vanwege financiële problemen zijn rente hoog houden, dan hoeft de andere speler daar niet ver onder te zitten om toch een groot marktaandeel te veroveren. De rente blijft dan kunstmatig hoog, maar er is geen prijsafspraak.

    Laten we voor meer concurrentie zorgen: we splitsen ABN-AMRO een stukje, Fortis uit de mottenballen, bankster Scheringa laten we een nieuwe toko opstarten :-)

    Overigens is gewoon maar failliet laten gaan van hele grote banken meestal geen optie, de schade (voor de belastingbetaler!) is dan veel groter dan steunen. Beter is om de banken te splitsen in kleinere delen zodat we het ons kunnen veroorloven om er eentje in het ravijn te laten storten als dat zich voordoet...

    BeantwoordenVerwijderen
  5. tja, en wij moeten NU opnieuw de rente vast laten stellen voor de hypotheek...

    BeantwoordenVerwijderen