woensdag 5 januari 2011

Tragiek van de vergeten transitie

Wie rond de jaarwisseling goede voornemens maakt, houdt zich veelal bezig met wat wetenschappers noemen 'comparatieve statica'. Mensen vergelijken dan immers hun huidige situatie (waarin zij teveel eten, drinken en roken en/of onaangenaam gezelschap zijn voor de medemens in het algemeen en hun directe omgeving in het bijzonder) met de gewenste situatie (waarin zij gezond eten, met mate drinken, gestopt zijn met roken en/of iedereen hen aardig vindt). Eén probleempje: 'zomaar' overstappen van de ene naar de andere situatie is meestal niet mogelijk. Dat is helaas inherent aan goede voornemens. Als het allemaal zo makkelijk was, was je allang gestopt met roken, bevond je je stabiel op je streefgewicht etc. Dit is de tragiek van de vergeten transitie. Om van A naar B te komen ('dynamica'), moet je door een hel van afkickverschijnselen. En dat waren we, toen we de goede voornemens maakten, even vergeten. Voor veel goede voornemens geldt dan ook: volgend jaar meer succes!

Onvoltooide transitie
Organisaties willen soms ook van A naar Beter. Zij willen bijvoorbeeld efficiënter gaan werken. De klant, de burger of het lid meer waarde bieden tegen geringere kosten. Zij gaan dan snijden in de kosten, reorganiseren, fte's schrappen. Tot zover het eenvoudige gedeelte. Maar dan resteert nog de Grote Vraag hoe je met minder mensen betere kwaliteit kunt gaan leveren. Dat vergt een gedegen analyse en een uitgekiende overgangs- of implementatieperiode waarin de verbeteringen consequent worden geëffectueerd. Is het eind van het liedje dat de klant / de burger / het lid - zij het tegen geringere kosten - alleen maar slechter wordt bediend, dan kunnen we rustig spreken van een onvoltooide transitie. Dit is helaas een herkenbaar patroon bij de overheid. Maar het komt overal voor.

Goede transitie binnen de woningmarkt
Ook als we naar de woningmarkt kijken, vergelijken we graag de huidige situatie met een situatie die we zouden wensen. Tegenover een gebrekkig aanbod van woningen, wachtrijen in de huursector en een stagnerende doorstroming staat dan het beeld van gelukkige mensen die kunnen wonen waar en hoe ze dat graag willen. Mensen die, natuurlijk in alle redelijkheid, hun woonwensen en - behoefte optimaal kunnen realiseren. Ook hier is de transitie van A naar B ongelooflijk belangrijk. Al was het maar omdat een fundamentele hervorming van de woningmarkt leidt tot allerlei herverdelingseffecten. Tussen mensen die nu wel of juist niet een huis bezitten, tussen huurders en kopers, tussen mensen die een grote overwaarde in hun woning hebben kunnen opbouwen en hen die net een woning gekocht hebben, tussen scheefwoners en mensen die op de wachtlijst staan etc. etc. Een lange en uitgekiende overgangsperiode is noodzakelijk om al deze herverdelingseffecten behapbaar te maken en uit te smeren over de tijd. Als we de woningmarkt fundamenteel willen hervormen, moeten we dus vooral veel aandacht hebben voor een goede transitie. Hoe komen we heelhuids van A naar B? En heelhuids betekent in dit geval ook: op een voorspelbare en betrouwbare manier, opdat eenieder weet waar hij aan toe is. Voor de overheid en de politiek is dit nogal een uitdaging. Aan maatschappelijke organisaties de taak om hen hij de les te houden!

Geen opmerkingen:

Een reactie posten