maandag 14 februari 2011

Debet en credit

Je kunt makkelijke dingen moeilijk maken. Of moeilijke dingen makkelijk. Tijdens mijn economiestudie in Tilburg ben ik opgevoed in de tweede traditie. Reductie van complexiteit, om het met een moeilijke term te zeggen.

Een gemakkelijk vak
Eén van mijn hoogleraren verkondigde altijd dat bankieren een erg gemakkelijk vak is. "Je hoeft alleen het verschil te kennen tussen debet- en creditrente," was één van zijn uitspraken die me altijd is bijgebleven. Debetrente is de rente die de klant betaalt. Creditrente moet de bank betalen als zij geld aantrekt. Dat verschil moet je als bankier dus kennen. En vervolgens hoef je er alleen maar voor te zorgen dat je klanten meer rente betalen dan jijzelf.

Marge fors opgelopen
Kennelijk hebben we in Nederland heel goede bankiers. Waarschijnlijk vanwege de hoge bonussen. Daarmee trek je immers de beste mensen aan. In elk geval kennen Nederlandse bankiers heel goed het verschil tussen debet- en creditrente. En ook slagen zij er prima in het verschil zo groot mogelijk te maken. De markt voor hypotheken bewijst dat. Sinds het uitbreken van de crisis, eind 2008, hebben de Nederlandse bankiers het voor elkaar gekregen de marge tussen de rente die de klant betaalt en de rente die zij zelf kwijt zijn, te laten oplopen tot een procent of twee. Voorheen was dat circa één procent. Hierdoor betalen Nederlandse klanten veel meer voor hun hypotheek dan nodig zou zijn. Ook betalen zij meer dan consumenten in omringende landen. U snapt dus wel waaruit - zelfs in crisistijd - die hoge bonussen kunnen worden betaald.

Mededingsautoriteit
Als de banken onderling flink zouden concurreren is zoiets natuurlijk onmogelijk. In een concurrerende markt zou elke bank immers genoodzaakt zijn extra klanten te werven door de eigen marge zo klein mogelijk te houden. Dit gebeurt echter momenteel niet. Vereniging Eigen Huis heeft hierover vorig jaar een klacht ingediend bij de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), die vervolgens een onderzoek is gestart. De uitkomsten komen dit voorjaar.

Rente ineens omhoog
Buiten het verschil tussen debet- en creditrente, kennen de Nederlandse banken nog een trucje waar Vereniging Eigen Huis ontstemd over is. Als klanten eenmaal 'binnen' zijn, wordt hun afhankelijke positie (overstappen kost geld, tijd en energie) in feite misbruikt. Behalve een te hoge marge, wordt hun bij verlenging van de rentevaste periode een rente berekend die extra hoog is ten opzichte van de rente die nieuwe klanten moeten betalen. De 'trouwe' klanten worden daar vaak ook nog eens op een zodanig laat moment van op de hoogte gesteld, dat overstappen naar een andere geldverstrekker praktisch onmogelijk is. Vereniging Eigen Huis wil dat de banken onmiddellijk met deze overkwikkelijke praktijken stoppen. In de Gedragscode Hypothecaire Financieringen moet een verbod worden opgenomen op rentediscriminatie en een minimumtermijn van 3 maanden voor het ontvangen van een verlengingsvoorstel, vindt de vereniging. Recentelijk bereiken ons berichten dat banken er heel voorzichtig aan denken hun leven op dit punt te verbeteren. Zo niet, dan moet dit wat ons betreft zo snel mogelijk worden afgedwongen.

Vuistregel
In zijn algemeenheid blijft het voor bankiers echter erg moeilijk om de belangen van de klant meer centraal te stellen. Misschien hebben zij behoefte aan een simpele vuistregel. AFM-voorzitter Hans Hoogervoorst heeft hiervoor medio vorig jaar een goede suggestie gedaan: "als je het niet aan je moeder zou adviseren, verkoop het dan maar niet…" Makkelijk zat toch?

2 opmerkingen:

  1. De Nederlandse hypotheekmarkt is gewoon een vrije markt en daarom betaal je de laagst mogelijke prijs. Indien de huidige tarieven te hoog zouden zijn, kwam er wel een aanbieder bij die heel veel kon verdienen door net onder het tarief te zitten.
    Beter kun je jezelf afvragen waarom de spread tusesn debet- en kreditrente zo hoog is.

    Vaak wordt het ECB-tarief vergeleken met het tarief op een hypotheek met een looptijd van 20 jaar. Dat is volslagen onzin om te doen. De gemiddelde rente over die periode is veel hoger dan de extreem lage rente van de ECB nu. De bank kan bij de ECB niet voor 20 jaar lenen, maar slechts voor hele korte periodes.
    Verlenen ze op de huidige ECB-rente een hypotheek van 3%, en de rente komt in 2015 boven de 3%, dan kost ze dat heel veel geld.
    Je kunt beter vergelijken tussen wat een bank zelf betaalt als zij een obligatie uitgeeft met een dergelijke looptijd. Dan zie je dat het verschil helemaal niet zo groot is.

    Op de tweede plaats is de Nederlandse huizenmarkt ontzettend (+100%) overgewaardeerd. In vergelijkbare landen en vergelijkbare economien (zie Duitsland, Belgie), krijg je voor 200K een kwalitatief uitstekende vrijstaande woning, waar je in Nederland (Randstad) hooguit een rijtjeshuis voor krijgt.
    Die overwaardering vergroot de kans op een -verdere- teruggang van de huizenmarkt, waardoor het onderpand minder waard kan worden dan de hypotheek. Dat betekent extra risico voor de banken. En daar moet je dus voor betalen.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Rob,

    De door jou genoemde suggestie van AFM-voorzitter Hans Hoogervoorst werkt alleen als je ervan uitgaat dat 'banksters' een geweten hebben. Ik zou zeggen: trek je conclusie...

    BeantwoordenVerwijderen