maandag 18 juli 2011

"Ook deze crisis gaat weer over"

Sinds een paar jaar ben ik geabonneerd op DNB Magazine. Het bestaat ook pas een paar jaar. En het is gratis. Dat zo zijnde, is het zeer de moeite waard om even door te bladeren. Het julinummer van DNB Magazine bevat een extra attractie. De bijlage is geheel gewijd aan het afscheid van Nout Wellink.

Commissie Economische Deskundigen
Negenentwintig jaar was Nout Wellink werkzaam bij De Nederlandsche Bank. In 1982 trad hij toe tot de directie. Vanaf 1 juli 1997 was hij als DNB-president de hoogste man. Persoonlijk heb ik de heer Wellink van dichtbij mee mogen maken toen ik in de eerste helft van de jaren negentig secretaris was van de Commissie Economische Deskundigen van de SER. Raar genoeg ontbreekt dit belangrijke lidmaatschap op zijn C.V., zoals afgedrukt in DNB Magazine. Enfin, misschien was het toch niet zo belangrijk als ik toen dacht.

Denker en doener
In een aantal interviews - u komt al bladerend bijvoorbeeld ECB-president Trichet, oud-minister van Financiën Zalm en Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins van Oranje tegen - wordt de heer Wellink getypeerd als een toegewijde denker en doener, met oog voor de mensen om zich heen. De kritiek die hem ten deel is gevallen vanwege het falende toezicht op de banken, wordt afgedaan als unfair. Nout Wellink komt in DNB Magazine verder naar voren als een dossiers verslindende intellectueel. Als kennelijke illustratie hiervan is de achterkant van de afscheidsbijlage geheel gewijd aan een citaat van de DNB-president uit 2009: "Ook deze crisis gaat weer over." Daarbij wordt in helaas het midden gelaten over welke crisis het precies ging en hoe zij over gaat. De crisis in de knofklooklanden - om met de onlangs overleden Jaap Blokker te spreken - is nog allerminst over. Maar ongetwijfeld zal de wal het schip wel keren. En of we dan nog een euro hebben, en wie daaraan meedoen, zullen we moeten afwachten.

Woningmarkt
Ook op de woningmarkt gaat de crisis wel weer over. De bestrijding van de aanhoudende vertrouwenscrisis is zeer gebaat bij de onlangs door het kabinet fors verlaagde overdrachtsbelasting. Ook al verbaast het sommigen kennelijk dat de maand juni op de woningmarkt nog heel slecht was. Niet zo gek als de maatregel pas op 1 juli wordt aangekondigd. Op de woningmarkt is ook sprake van een meer structurele crisis, die tot uitdrukking komt in een aanbod dat nauwelijks reageert op de vraag, een gebrek aan doorstroming in alle richtingen en lange wachttijden in de huursector. Die crisis zal hopelijk ook wel ooit overgaan, maar daarvoor is het nodig dat al het overheidsbeleid op de woningmarkt kritisch tegen het licht wordt gehouden. Van ruimtelijke ordening tot kruissubsidies in de bouw, van de grondpolitiek van gemeenten tot de H-woorden huurpijsregulering, huursubsidie en hypotheekrenteaftrek. Samen met een aantal andere maatschappelijke partijen op de woningmarkt, spant Vereniging Eigen Huis zich in voor de totstandkoming van zo'n integrale aanpak. We doen dat achter de schermen, aangezien de politiek voor een dergelijke integrale hervorming op dit moment niet ontvankelijk is. Maar voor de volgende verkiezingen zouden er toch breed gedragen plannen moeten kunnen liggen. Onder het mom dat ook de structurele crisis op de woningmarkt ooit weer over moet gaan. Maar dat gaat niet zomaar. Daar moeten we nog heel veel voor doen.

2 opmerkingen:

  1. Het is prettig dat de VEH zich inspant voor een hervorming van de huizenmarkt en daartoe het overheidsbeleid kritisch tegen het licht wil houden.
    Hopelijk bekijkt ze daarbij ook kritisch haar eigen beleid, met name op navolgende punten:

    1. Wonen is een primaire levensbehoefte en kan daarmee niet zomaar aan de tucht van de vrije markt overgelaten worden. Het risico bestaat dan, dat krachtige spelers de zwakkeren gaan uitbuiten. Je kunt immers niet zo makkelijk zeggen "laat maar zitten" als de prijs je niet bevalt. Iedereen moet immers een dak boven het hoofd hebben. Dat maakt je onderhandelingspositie als woonconsument zwakker. Een toezichthouder/scheidsrechter in dit "spel" is onontbeerlijk. Daar ligt een taak voor de gemeenschap, i.c. de overheid, die ervoor moet zorgen dat de prijs van wonen voor iedereen betaalbaar blijft.

    2. De ideologie van de "woning als spaarpot", waarbij de prijs van een huis almaar stijgt en alle geïnvesteerde kosten terugverdiend moeten worden is wellicht mogelijk in een fantasiewereld die geregeerd wordt door een markteconomie (= een economie die bestaat bij de gratie van menselijk denken en handelen, m.a.w.: "wat de gek ervoor geeft"), maar niet in de "echte" fysieke wereld waarin we leven. Daarin staat een huis gewoon buiten in regen, wind en ander natuurgeweld. Het zal daardoor voortdurend geleidelijk afbrokkelen en dus minder waard worden. Oók elke vorm van onderhoud is daaraan onderhevig. De waarde kan daardoor wel tijdelijk constant blijven of zelfs stijgen, maar de afbraak gaat vervolgens gewoon verder. In termen van fundamentele natuurwetten uit de thermodynamica: elk systeem streeft naar maximale entropie en er kan nóóit meer energie uitkomen dan erin gaat. Vertaald naar huizen betekent dit, dat een huis van nature neigt "naar instorten" en dat dit alleen tegen te gaan is, door er geld IN te stoppen. Voortdurend geld UIT een huis halen kan dus alleen door de kosten daarvan elders neer te leggen. In de huidige crisis betekent dat helaas bij de belastingbetaler en de onfortuinlijke koper die op het verkeerde moment heeft gekocht of wil kopen.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. De term knoflooklanden is erg badinerend gezien de hoge schuldenberg van Nederlandse huishoudens. Ernst&Young spreekt van een Nederlandse hypotheekschuld van 1000 miljard.

    BeantwoordenVerwijderen