maandag 1 augustus 2011

Notarissen: houd ze in de gaten!

Op zich is het niet zo raar dat notarissen terugverlangen naar de tijd waarin zij slapend rijk werden. Hun leven was toen nog eenvoudig en overzichtelijk. Als het grindpad knisperde, rinkelde al snel daarna de kassa uitbundig. Door de toenmalige hoge vaste tarieven, wisten de notarissen dat geen enkele consument met een gevulde portenmonnee het pand weer zou verlaten. Mede door langdurig politiek duw- en trekwerk van Vereniging Eigen Huis zijn in 1999 de vaste tarieven verlaten. Waardoor de hedendaagse notarissen onderling moeten concurreren om de gunst van de consument. Zeer tot hun ongenoegen, zo blijkt telkens weer.

1) Overdrachtsbelasting
Neem de recente verlaging van de overdrachtsbelasting. Vanwege de terugwerkende kracht van deze maatregel, hebben kopers aan wie tussen 15 juni en 1 juli jongstleden een woning is overdragen recht op een teruggave van vier procent teveel betaalde belasting. Deze kopers kunnen daarvoor alleen bij de notaris terecht die de overdracht van de woning heeft verzorgd. Gelukkig betekent het voor die notaris nauwelijks werk. Een éénregelig briefje aan de belastingdienst volstaat. Iedereen blij, denkt u dan waarschijnlijk. Totdat u de rekening ziet. Sommige notarissen durven hiervoor wel 600 euro in rekening te brengen, in een kennelijke poging om in aanmerking te komen voor de titel Roofnotaris van het Jaar. Tip van Vereniging Eigen Huis: als u voor heel weinig werk heel veel moet betalen, dien dan per ommegaande een klacht tegen de notaris in.

2) Tarieven
Verder beweren notarissen met de regelmaat van hun zakhorloge dat het niet mogelijk is om én met elkaar te concurreren én de kwaliteit van hun werkzaamheden op peil te houden. Zo proberen zij te bewerkstelligen dat de politiek toch weer hoge vaste tarieven gaat opleggen voor eenvoudige notariële handelingen. Vereniging Eigen Huis voelt hier natuurlijk niets voor. En we worden daarin nu gelukkig ook gesteund door onderzoek van het WODC, het wetenschappelijk bureau van het ministerie van Veiligheid en Justitie. Conclusie: er zijn geen aanwijzingen dat door de marktwerking de kwaliteit onder druk staat. Om goed uit de crisis te komen, zullen notarissen hun organisatie moeten aanpassen en zullen zij moeten innoveren. Net als elke ondernemer. Herinvoering van hoge vaste tarieven past in de categorie 'lekker makkelijk', ten koste van de consument.

3) Koopakte
Sinds het geld, door het verlaten van de hoge vaste notaristarieven, niet meer volautomatisch de kant van de notarissen oprolt, is het notariaat op zoek naar extra werk. Begrijpelijk. Minder prettig is dat de notarissenlobby in dit verband bij de overheid pleit voor gedwongen winkelnering. Concreet willen zij dat kopers van een woning alleen nog maar bij hen terecht kunnen voor het opstellen van een koopakte. Dit zou de kwaliteit verbeteren. Dit terwijl hier in de praktijk helemaal geen aanleiding voor is. De verkopende makelaar doet dit in de regel prima. Gelukkig beschikken we ook op dit punt over wetenschappelijk onderzoek, in dit geval van SEO Economisch Onderzoek, dat het pleidooi van de notarissen op alle punten ontkracht.

Hard werken
Ook notarissen zullen moeten wennen aan het idee dat zij - net al ieder ander - hard moet werken voor hun geld. En net als elke andere ondernemer hebben zij te maken met concurrentie. Gelukkig maar. Want dat is uiteindelijk de enige manier om te voorkomen dat de consument een te hoge prijs betaalt.

7 opmerkingen:

  1. Nou Rob, jij maakt vrienden :-)

    Maar blijf die notarissen inderdaad altijd vanuit een ooghoek in de gaten houden. Vooral dat voorstel om een koopcontract verplicht notarieel af te laten handelen was toentertijd een onvervalst WTF-moment. Via de wetgever proberen om totaal onnodig het monopoliedomein uit te breiden, je moet maar durven! Misschien geeft het juist aan hoezeer de beroepsgroep is vastgeroest in oude gebruiken en veel geld binnenharken voor sommige simpele standaarddiensten als een gewoonterecht beschouwt.

    Vraagje, Rob: de meeste mensen laten alle financiën via de notaris lopen, ook overdrachtsbelasting (hoewel je dat ook zelf kan regelen), want lekker makkelijk. Die OB is verder eigenlijk een heel gewone belastingaangelegenheid die in principe alleen de koper van de woning aangaat, de notaris fungeert alleen als intermediair voor alle geldstromen. De belastingdienst verwijst dan wel naar de notaris om teruggave van teveel betaalde OB te regelen, maar toch vraag ik me af of ze mogen weigeren om een verzoek tot teruggave in behandeling te nemen als dat verzoek door de koper zelf is gedaan. De belastingdienst zal graag vertrouwen op de gegevens van de notaris, maar uiteindelijk gaat het om een gewone belastingkwestie van de koper, en is het de koper die gewoon op het belastingkantoor kan langskomen met zijn bewijs van eigendom en rekeningnummer. Weet jij hier meer van?

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Tjalling Letterie (Vereniging Eigen Huis)2 augustus 2011 om 13:30

    Dag Jeroen,

    Formeel juridisch is het inderdaad mogelijk om op eigen initiatief bezwaar te maken als koper tegen de aangifte en afdracht van de overdrachtsbelasting. Je bent als koper/verkrijger immers belanghebbende en dus heb je het recht om in bezwaar en eventueel beroep te komen. Het probleem ontstaat in de wijze waarop het proces van aangifte en afdracht van de overdrachtsbelasting is ingericht.

    In de eerste plaats gebeurt dat door domicilie te kiezen in de akte bij de notaris (waarmee je de notaris ook machtigt om als tussenpersoon op te treden in fiscale zaken). De aangifte geschiedt dan ook via het kantoor waaronder de notaris ressorteert. Stel dat dat Maastricht is en de koper valt onder kantoor Groningen, dan kan dat al tot problemen leiden.

    In de tweede plaats, en dat ligt in het verlengde van het hier bovenstaande, is het proces van aangifte en afdracht van de overdrachtsbelasting een geautomatiseerd proces. Indien men als koper bezwaar maakt op een ander kantoor, dan kan daarmee van alles in dit proces mislopen waardoor bijvoorbeeld forse vertragingen optreden, op verkeerde rekeningnummers geld wordt gestort of zowel aan de notaris als de koper de belasting wordt terugbetaald (en vanzelfsprekend later zal worden teruggevorderd).

    Om dit voor te zijn heeft de Belastingdienst met het notariaat praktische afspraken gemaakt. Afgesproken is dat de notaris met een simpel briefje kan volstaan. Eventueel dient deze te worden vergezeld van de akte. Ook zijn er met het notariaat ruimere betalingstermijnen afgesproken, zodat een notaris die al wel aangifte heeft gedaan, maar nog niet heeft afgedragen, kan volstaan met het doen van een herstelaangifte en afdracht van 2% belasting.

    Deze praktische afspraken tussen Belastingdienst en het notariaat worden helaas op de tocht gezet door een aantal notarissen die het niet kunnen laten excessieve tarieven te berekenen voor eenvoudige diensten.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Als notaris voel ik mij geroepen om te reageren.

    1) Overdrachtsbelasting
    Het is inderdaad niet heel ingewikkeld om bezwaar aan te tekenen tegen de geheven overdrachtsbelasting. Hiervoor moet de notaris:
    - uitzoeken wie daarvoor in aanmerking komt - het geldt immers enkel voor verkrijgers van woningen -;
    - berekenen op hoeveel men recht heeft;
    - de cliënt op de hoogte houden, deze vindt het prettig om geïnformeerd te worden, niet alleen of hij in aanmerking komt, maar ook hoeveel hij/zij terugkrijgt en wanneer. Met name het wanneer kon op 1 juli niet aangegeven worden;
    - signaleren of de gelden terug binnenkomen bij de notaris en of dat het juiste bedrag is;
    - de schriftelijke bevestiging verkrijgen naar welke rekening de gelden overgemaakt en ook bijhouden dat deze mededeling binnenkomst;
    - de gelden ook uitboeken, volgens zeer strikte voorwaarden (vier handtekeningen).
    Wanneer ergens in dat traject fouten worden gemaakt, waardoor schade wordt geleden zijn wij gewoon en terecht aansprakelijk.
    Er gaat dus tijd zitten in het terugkrijgen van de overdrachtsbelasting en doorbetalen aan een cliënt. Tijd die op basis van de relatie met de cliënt in rekening gebracht mag worden op basis van de hoeveelheid bestede tijd. Hoeveel dat is, weet ik niet en € 600 klinkt wel erg hoog.

    2) Tarieven
    Grote professionele partijen zitten vrijwel nooit bij de 'goedkoopste notarissen', deze partijen kiezen veelal op basis van ervaring voor een goede prijs/kwaliteit verhouding en brengt hen bij de kantoren die vrijwel nooit de laagste tarieven in rekening brengen. Misschien is het goed om te bezien wat kwaliteit is. Enerzijds zit deze in het goed vermelden van de naam, kadastrale gegevens en alle meer basale zaken. Anderzijds zit kwaliteit ook snelheid en het signaleren van bijzonderheden - het dakterras hoort eigenlijk niet bij uw woning - of - als u het op deze manier doet dan bespaart u een x bedrag per jaar aan belastingen -. Er kunnen allerlei andere bijzonderheden zijn die door een kantoor dat meer investeert in de kwaliteit en kennis van zijn personeel en meer tijd uittrekt voor het behandelen van dossiers wel gesignaleerd worden.

    3) Koopakte
    Ik ben geen voorstander van verplichte winkelnering. Wat betreft de koopakte zie je echter wel dat het notariaat nogal eens herstelwerkzaamheden moet verrichten ten aanzien van de door de makelaar of andere juridisch minder onderlegde persoon opgemaakte koopakte. Voor een aantal makelaars maken wij de koopakte op indien zij van mening zijn dat het hun pet te boven gaat. Er zijn echter veel personen die niet weten wat ze niet weten. Deze laatste categorie veroorzaakt helaas bij tijd en wijle schade die enkel tegen zeer hoge kosten en soms niet meer te repareren is.
    Bijzonder is overigens dat het notariaat in Nederland blijkbaar zo goed werkt dat er te weinig mis gaat. Er zijn in Nederland onvoldoende voorbeelden van onherstelbare fouten en grote schades. Allerlei nieuwe economieën zijn zeer gecharmeerd van het Nederlandse systeem en zijn bezig dit in te voeren.

    Hard werken
    De notarissen en andere mensen bij ons op kantoor werken keihard om al onze cliënten blij en enthousiast te maken. Door deze inzet, onze service en de kwaliteit van onze dienstverlening gaat het ons en onze cliënten goed.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Tjalling, dank voor je toelichting. Het maakt de boel een stuk duidelijker.

    "Stel dat dat Maastricht is en de koper valt onder kantoor Groningen, dan kan dat al tot problemen leiden.". Anno 2011 is dat toch eigenlijk te droef voor woorden...

    @Peter:

    Kantoren die een minimum besteding van een kwartier rekenen voor elke afzonderlijke handeling komen zo gauw op 3 uur uit. Dan komt die 600 euro wel erg hard dichtbij, terwijl er in totaal veel minder tijd in gaat zitten...

    Voor wat betreft de koopakte denk ik dat de 'standaardgevallen' (al zal het notariaat wellicht betogen dat geen enkel geval standaard is...) wel aardig worden afgedekt door de bestaande model-koopakten. Dat er af en toe schade ontstaat door een niet-toereikende koopakte zal dan nog in de meeste gevallen te maken hebben met pure domheid van de betrokken partij. Dat is gewoonweg niet te voorkomen. Je zou eens op wat hypotheeksites kunnen gaan rondkijken en je verbazen over de hulproepen zoals "Volgende week overdracht bij de notaris, maar financiering nog niet rond, wat nu?", terwijl natuurlijk de financieringtermijn die duidelijk in de akte staat allang is verlopen...

    BeantwoordenVerwijderen
  5. @Jeroen

    Ik gaf al aan dat € 600 mij als erg veel klonk, maar misschien was het in die situatie wel een verkrijging van zowel bedrijfsruimte als winkelruimte, om dan de belasting te berekenen zijn waardebepalingen odig en misschien ging da stroef. Ik weet het niet het is niet iets wat zich bij mij op kantoor hjheeft voorgedaan.

    Wat betreft de koopakte, nodig ik je van harte uit om een langs te komen voor een gesprek.. Ik kan je dan nog wel wat 'standaard' situaties laten zien, waar op basis van een invuloefening van modelkoopakten heel veel mis is gegaan.

    Zoals ik al aangaf, pleit ik niet voor verplichte winkelnering, zeker niet om daar persoonlijk beter van te worden. Wel gaf ik aan dat het nog al eens voorkomt dat mensen niet weten wat ze niet weten. In dit kader beschermen we mensen tegen ongewenst medicijngebruik doordat het merendeel van de medicijnen enkel op doktersrecept en via de apotheek te krijgen zijn.

    Ook op andere vlakken worden mensen tegen zichzelf beschermd. Dit wordt gedaan omdat is gebleken dat niet iedereen weet wat hij niet weet en niet altijd tijdig (de juiste) adviseur inschakeld. Van uit een liberale gedachte hoort dat erbij en moeten die mensen maar op de blaren zitten.

    Echter op sommige vlakken gaan er dingen mis waar de maatschappij last van heeft en dat vindt de maatschappij onwenselijk. Op een aantal van de vlakken waar dingen mis zouden kunnen gaan heeft het notariaat van de overheid een exclusieve functie gekregen.

    Een goede notaris/ondernemer is niet afhankelijk van een wettelijke monopolie. Zo'n notaris/ondernemer zorgt ervoor dat mensen naar zijn kantoor komen omdat hij hen kan helpen. Dat kan op het gebied liggen waarop de notaris een monopolie heeft maar ligt bij mij veelal op gebieden waarop ik geen monopolie heb.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Peter,

    Mijn opmerking over tijdschrijven betreffende de 600 euro rekening houdt natuurlijk geen verband met jouw kantoor, ik kan me alleen wel voorstellen dat er kantoren zijn die op deze manier handelen.

    Voor wat betreft de koopakte zie ik nog wel ruimte voor enige verdere bespiegelingen (getriggerd door jouw opmerking over medicijnen). Hou me ten goede, ik ben een leek op dit gebied. Zoals ik er nu tegenaan kijk worden een aantal handelingen door de wetgever onder een bepaalde vorm van monopolie gebracht:

    1) Door overheden gebruikte informatie die correct en betrouwbaar moet worden vastgelegd (overdracht van eigendom vastgoed bijvoorbeeld, hier komt de notaris om de hoek kijken...)
    2) Materialen die door verkeerd gebruik letsel op kunnen leveren (vuurwapens, medicijnen, alcohol, etc.) of op andere wijze in de wet beperkingen opgelegd hebben gekregen (alweer vuurwapens, maar ook medicijnen vanwege vaak hechte relatie met drugs/opiaten).

    Er zijn verder allerlei handelingen waarbij ik mezelf (letsel)schade kan toebrengen:

    1) gokken op de beurs
    2) met een kettingzaag op slippers de boom in
    3) een woning kopen

    Die risico's kunnen we niet allemaal uitbannen door regulering, dat gaat ons gewoon teveel geld kosten.

    Ik ben het met je eens dat veel mensen niet weten wat ze niet weten, heb ik ook last van, maar voor wat betreft de koopakte zou er meer afgevangen kunnen worden zonder direct naar de notaris te hoeven gaan. Wat misschien een idee is, voor VEH maar misschien ook voor een notaris:

    1) Maak een 'standaard' koop overeenkomst (heeft VEH).
    2) Maak een lijst van eventueel toe te voegen en makkelijk aan te passen clausules voor bepaalde situaties die niet helemaal standaard zijn (VEH heeft, dacht ik, alleen een vrij korte lijst aandachtspunten).
    3) Maak een lijst van situaties en uitzonderingen waarvoor consultatie van een notaris raadzaam is...

    Iedereen kan dan bij aankoop van een woning zien of hij/zij met een standaard koopakte uit de voeten kan (eventueel aangevuld met de nodige clausules), en in de lijst van uitzonderingen ook zien of een gang naar de notaris aan te raden is. Kost een avondje rustig de boel op een rijtje zetten, maar misschien overschat ik dan weer het intellect van de gemiddelde huizenkoper. Dilemma's...

    Het lijkt me sterk dat als een bepaalde uitzonderingssituatie niet in de lijst staat (want niet aan gedacht door de opsteller), dat er dan wel opeens aan wordt gedacht als de klant aan het bureau zit. Het zou zomaar eens extra klandizie kunnen genereren als aspirant kopers zien dat een uitzondering van toepassing is waar ze zelf niet aan hadden gedacht.

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Jeroen en Rob,
    Je zit op vele terreinen dat marktwerking nog steeds niet veel goeds heeft gebracht. Notariaat zoals dat in Nederland was en is geregeld is gewoon goed. Alles wat goed en kwaliteit heeft kost geld maar voorkomt vaak veel leed wat vaak het meervoudige aan kosten met zich mee brengt. Concureentie in het notariaat brengt de kwaliteit in geding zgn Goedkoop is duur koop, immers alles heeft z'n prijs. Ik ben het met Peter eens dat het notariaat in Nederland zeer goed functioneerd tov ander vele landen. Nu heb ik niet de ervaringen met notarissen zoals die door jullie wordt geschetst en denk ik dat het in de grote lijn ook best wel mee valt.

    BeantwoordenVerwijderen