vrijdag 18 november 2011

Creatieve destructie in het Nederlandse bankwezen?

Gisteren zat bij het FD een special over innovatie. Altijd leuk. Helaas ontbreekt in deze special echter een artikel over de Nederlandse banken. Terwijl juist zij wel een fikse aanmoediging kunnen gebruiken om te gaan innoveren in het belang van de klant. Met name op de hypotheekmarkt. Daar staan de banken op dit moment op minstens twee manieren met hun rug naar de toekomst.

1. Flexibilisering van de arbeidsmarkt
Een flexibele arbeidsmarkt is voor de Nederlandse economie een conditio sine qua non om te kunnen overleven in de internationale concurrentiestrijd. De baan voor het leven behoort mede hierdoor inmiddels tot het verleden. Dit verlies aan 'baanzekerheid' behoeft voor werknemers geen ramp te zijn. Door goede scholing, bijscholing en persoonlijke ontwikkeling kunnen zij immers werken aan hun eigen 'employablitity'. Oftewel aan hun eigen aantrekkelijkheid voor werkgevers. En daarmee aan hun eigen 'werkzekerheid'. De banken lijken bij het verstrekken van hypotheken echter nog te willen uitgaan van de baanzekerheid van vijftig jaar geleden, in plaats van de werkzekerheid van heden en toekomst. Het gedrag van de banken is op dit punt dus dringend toe aan vernieuwing, aan innovatie. Mensen met wisselende banen, flexibele contracten, alsook mensen die gekozen hebben voor een bestaan als zelfstandige, willen ook graag wonen. Sommigen in een koophuis.

2. Eigen huis en pensioen
Ten tweede staan de banken met de rug naar de toekomst als het gaat over 'eigen huis en pensioen'. Op dit moment bieden de banken nauwelijks producten aan die de gepensioneerde eigenwoningbezitter in staat stellen (een deel van) de overwaarde op zijn woning te gebruiken als aanvulling op zijn pensioen. Toch is hieraan grote behoefte, zeker nu de reguliere pensioenvoorziening steeds meer onder druk is komen te staan. Banken die willen vernieuwen in het belang van de klant doen hier dus iets aan. Maar het gebeurt niet. Althans ik heb het nog niet gezien. Banken dringen wel aan op meer aflossen gedurende de looptijd van de hypotheek, maar ze laten ouderen die hun overwaarde willen besteden, in de kou staan.

Concurrentie en creatieve destructie
Waarom innoveren banken in Nederland niet of nauwelijks in het belang van de klant? Antwoord: omdat zij hiertoe door een gebrek aan concurrentie nauwelijks de noodzaak voelen. Vier grote banken zijn heer en meester over de hypotheekmarkt en zij doen elkaar weinig concurrentie aan. Voor echte concurrentiedruk moeten we het hebben van kleine, al dan niet buitenlandse toetreders. Dit doet denken aan de geschriften over innovatie van de bekende Oostenrijkse econoom Joseph Schumpeter. Hij had het in dit verband over creatieve destructie, waarbij grote bedrijven (log en inflexibel als ze zijn geworden door interne bureaucratie en de waan van onaantastbaarheid) uiteindelijk worden weggevaagd door nieuwe toetreders (die de klant veel beter aanvoelen en veel sneller op ontwikkelingen kunnen inspelen). De prangende vraag is nu dus of de Nederlandse grootbanken tijdig zelf in actie komen en gaan innoveren in het belang van de klant. Of dat zij uiteindelijk zullen worden weggevaagd door nieuwkomers die de klantenbelangen wèl centraal stellen.

13 opmerkingen:

  1. Banken denken nooit in het belang van klanten, banken denken in het belang van banken.
    Om die reden willen ze mensen met een flexibel inkomen geen torenhoge hypotheek meer verstrekken, men weet immers aan welke risico's men blootgesteld staat i.v.m. de huizenmarkt zeepbel. Was het zo dat er geen lucht in de waarde van woningen zaten dan kon echt iedereen een lening krijgen. De banken zitten nu in de problemen omdat de klant meer dan koning was de afgelopen 20 jaar.

    Wederom een verhaaltje van de VEH om vooral de prijzen om niveau te houden, doe eens wat anders want deze formule is echt achterhaalt.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Oneens met bovenstaande reaguurder. De markt veranderd, banken en overheid moeten hierop inspelen. Maar ze doen het te traag zodat consumenten er last van hebben. Rob heeft wel degelijk een punt, los van het bestaan van een eventuele huizenmarktzeepbel en HRA (wat op deze blog in beginsel niet van toepassing is).

    Ik moest hem zelfs opzoeken, om medelezers de moeite te besparen. "conditio sine qua non" in dit verband bedoelt de auteur waarschijnlijk "Noodzakelijke voorwaarde, zonder welke iets niet mogelijk is"

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Wat een destructie als de gepensioneerden in hun veelste grote huis met al die lege slaapkamers blijven zitten!

    Schieten we er als samenleving niet meer mee op als gepensioneerden hun huis verkopen voor een kleinere woning, gelijkvloers bijvoorbeeld, al dan niet koop of huur?

    Kan je mooi die overwaarde cashen, ben je ook die hoge stookkosten kwijt van dat grote huis en komt ook de doorstroming weer een beetje op gang.

    Deze even sierlijke als eenvoudige oplossing vraagt wel om een reeel prijsniveau en het gericht bouwen. Iets waar de VEH zich sterk voor zou kunnen maken, denk ik zo...

    BeantwoordenVerwijderen
  4. @anoniem 12.33 uur. Van VEH hoef je dat niet te verwachten hoor. Daar is het beleid meer van: belastinggeld pompen in de woningmarkt en hopen dat het een keer goed komt. En als dat niet werkt (zoals beperking overdrachtsbelasting) een niet proefballonnetje oplaten en kijken of dat misschien werkt.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Nederland is naast wereldkampioen Honkbal ook wereldkampioen lenen (hypotheekschuld is 128% van het BBP). Drie van de vier grootbanken hangen aan het staatsinfuus. De hypotheekschuld is zo hoog dat dit het grootste financiële risico is van Nederland. (Als je de recente stukken van de DNB met verstand doorleest is NL niet ver weg van een ramp).

    Hoe kunt u in dit kader nog van dit soort stukjes te schrijven. Bedelen om extra krediet in de kredietcrisis,... waar bent u mee bezig,...

    BeantwoordenVerwijderen
  6. @ 11:02 lachwekkende reactie ;-) Je beweert de stukken van DNB met verstand door te lezen, terwijl je de blog kennelijk zo slecht leest dat je de auteur verwijt dingen te zeggen die hij helemaal niet zegt. Maar goed, op internet mag dat, zullen we maar zeggen. Blijf vooral je grijsgedraaide plaat afspelen.

    BeantwoordenVerwijderen
  7. @13:23 " Banken dringen wel aan op meer aflossen gedurende de looptijd van de hypotheek, maar ze laten ouderen die hun overwaarde willen besteden, in de kou staan. Dit is toch vragen om extra kredietmogelijkheden?

    We moeten ons voorbereiden op een periode waar krediet niet meer altijd vanzelfsprekendheid is.

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Voorspelling: de banken blijven nog wel even met hun rug tegen naar de toekomst staan!
    1) crisis slurpt al hun aandacht op. Natuurlijk hebben de banken de crisis zelf veroorzaakt en natuurlijk heeft de overheid ze moeten redden van het faillissement, maar nu moeten de banken natuurlijk intern orde op zaken stellen. En dan hebben ze heus geen tijd om ook nog aan de klant te denken.
    2) Met die buitenlandse concurrenten schiet het niet echt op. Die hebben ook last van de crisis.
    Mooi verhaal dus van VEH, maar we zitten met z'n allen nog wel even aan de ouderwetse grote banken vast.

    BeantwoordenVerwijderen
  9. @15.26 dus jij vindt dat ouderen dan hun huis moeten verkopen om bij hun spaargeld te kunnen? Of moeten ze gewoon op een houtje bijten en hun vermogen meenemen in hun graf?

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Goed stuk van VEH. Hopelijk helpt het. Denk het niet. Onkruid vergaat niet en dat zijn de banken die ons in de crisis hebben gestort en hun bonussen alweer zitten te tellen.

    BeantwoordenVerwijderen
  11. We zijn allemaal schuldig aan de crisis, zowel banken als de regeringen die gekozen zijn in het verleden. Als er iemand schuldig is aan de crisis is het wel politiek den Haag. In het verleden hebben zij ingestemd met ruimere bestedingsruimte en investeringen van banken. Iedereen kent de pakketjes verzekeringen, slechte hypotheken en geld creatie etcetera. Daarnaast heeft de consument als een blinde koe de een na de andere, uit de grond schietende hypotheek-tussenpersoon vertrouwt en hun financiële beleid uit handen gegeven. Zonder ook maar enigszins na te denken over de consequentie van afgesloten leningen. Nu wordt het wijzende vingertje richting de banken gewend, zonder te beseffen dat de politiek dit allemaal heeft toegestaan en uiteindelijk zijn wij degene die het de politiek mogelijk heeft gemaakt d.m.v. ons stemrecht.

    Er zit maar een ding op, en dat is wat de regering van nu eigenlijk goed doet, en dat is niet bemoeien met de huizenmarkt, maar marktwerking zijn gang laten gaan. Dit houdt in dat de huizenprijzen zeer geleidelijk zullen dalen de aankomende 5 jaar, een zachte landing gegarandeerd. Wat dat betreft mogen we in onze handen knijpen en zou VEH dit beleid moeten bemoedigen. En dit alles door een bepalende factor "vertrouwen", welke weg is in de huizenmarkt en de economie. Toch mooi om te zien dat de hele economie daar om draait.

    BeantwoordenVerwijderen
  12. @Anoniem,

    Oneens met jouw stelling dat de regering zich niet bemoeit met de huizenmarkt.

    Verre van zou ik zeggen. Denk aan:

    Verlaging overdrachtsbelasting
    Verhoging NHG
    Aftrek hypotheekrente tweede huis

    En deze week nog een proefbalon van de VVD om het verhuren van huizen makkelijker te maken.

    Je zou dus kunnen zeggen dat de regering er juist alles aan doet om de markt te beinvloeden.

    Onverstandig natuurlijk. Zachte heelmeesters, weet je. Beter een snelle correctie van de prijzen dan een langzame. Dan duurt het alleen maar langer voordat het herstel intreedt.

    BeantwoordenVerwijderen
  13. "@15.26 dus jij vindt dat ouderen dan hun huis moeten verkopen om bij hun spaargeld te kunnen? Of moeten ze gewoon op een houtje bijten en hun vermogen meenemen in hun graf?"

    Ik ken uw situatie niet, maar over het algemeen vind ik dat ouderen hard gepakt worden door de crisis. Met name de kunstmatige lage rente, (veroorzaakt om de schuldenberg nog een beetje dragelijk te houden) is voor ouderen met een pensioen ronduit zwaar, het pensioen verdampt en dit proces moet snel stoppen. De verkeerden dragen dan de kosten van de crisis i.p.v. de mensen en landen die te veel geleend hebben.

    Ik zie alleen niet in dat we het probleem van de schuldenberg gaan oplossen door het maken van nieuwe schulden. Dus ik zou voor een andere optie kiezen om geld vrij te maken uit uw huis zonder te verhuizen zoals de opties van huurrecht of verkooprecht. Zie de VEH site.

    Het aangaan van nieuwe schulden op oudere leeftijd heeft een aantal nadelen, zoals vaak verminderde inkomsten en geen HRA. Daarnaast vraag ik me af op de banken wel extra kredieten kunnen geven in deze periode. Dan is het al helemaal geen optie.

    Innovatie om nieuwe kredieten mogelijk te maken is niet de oplossing. Banken zijn helaas de afgelopen jaren te innovatief geweest, dit was 1 van de oorzaken van de crisis in de US.

    BeantwoordenVerwijderen